İlin ilk iki ayında Azərbaycanın tütün və tütünün sənaye əvəzediciləri üzrə xarici ticarətində fərqli dinamika müşahidə olunur. Rəsmi məlumatlara görə, idxal cüzi artaraq 20,498 milyon ABŞ dolları təşkil edib, ixrac isə 56,8 faiz yüksələrək 7,803 milyon ABŞ dollarına çatıb. Bu göstəricilər ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin azaldığı bir dövrdə qeydə alınıb və sektor daxilində nisbi aktivliyin qorunduğunu göstərir.
İdxalın demək olar ki, sabit qalması daxili bazarda tütün məhsullarına olan tələbin stabil olduğunu göstərir. Bu kateqoriyada istehlak davranışı adətən kəskin dəyişikliklərə məruz qalmır və qiymət, vergi siyasəti, həmçinin alternativ məhsulların mövcudluğu ilə tənzimlənir. Qlobal miqyasda isə son illərdə ənənəvi tütün məhsullarından elektron siqaretlər və digər sənaye əvəzedicilərinə keçid prosesi sürətlənir. Bu transformasiya bazarın strukturunu dəyişir və idxalın tərkibində də bu məhsulların payının artması ehtimalını gücləndirir.
İxracın əhəmiyyətli artımı isə daha çox istehsal və ya təkrar emal imkanlarının genişlənməsi ilə izah oluna bilər. 56,8 faizlik artım göstərir ki, Azərbaycan bu sahədə müəyyən bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirib və ya mövcud tərəfdaşlarla ticarət həcmini artırıb. Bununla belə, ixracın ümumi ixracda payının hələ də aşağı səviyyədə qalması sektorun makroiqtisadi çəkisinin məhdud olduğunu göstərir.
Qlobal tütün bazarında müşahidə olunan əsas tendensiya tənzimləmələrin sərtləşdirilməsi və sağlamlıq yönümlü siyasətlərin güclənməsidir. Bir çox ölkələrdə tütün məhsullarına tətbiq olunan aksiz vergilərinin artırılması və reklam məhdudiyyətləri bazarın böyümə tempini aşağı salır. Bunun fonunda istehsalçılar daha çox alternativ məhsullara, o cümlədən az zərərli hesab edilən texnoloji həllərə yönəlirlər. Azərbaycanın idxal strukturunda sənaye əvəzedicilərinin yer alması bu qlobal trendin yerli bazara da təsir etdiyini göstərir.
Ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin azalması fonunda bu seqmentdə ixracın artması iqtisadi fəaliyyətin müəyyən niş sahələrdə diversifikasiya olunduğunu göstərən siqnal kimi qiymətləndirilə bilər. Eyni zamanda, idxalın sabit qalması daxili bazarın həcminin qorunduğunu və kəskin daralma yaşanmadığını göstərir.
Mövcud dinamika onu göstərir ki, yaxın dövrdə tütün və onun alternativləri bazarında əsas dəyişikliklər məhsul strukturunda və istehlak modelində baş verəcək. Texnoloji məhsulların payının artması, tənzimləmə mühitinin təsiri və regional ticarət əlaqələrinin genişlənməsi bu sahənin inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən əsas faktorlar olaraq qalacaq.
AzNews.az