İlin ilk iki ayında Azərbaycan ilə İran arasında ticarət dövriyyəsi artım nümayiş etdirərək 117,6 milyon ABŞ dollarına çatıb. Rəsmi məlumatlara əsasən, bu göstərici illik müqayisədə 12,7 faiz çoxdur. Bununla belə, ticarət balansında əhəmiyyətli fərq qalmaqdadır: Azərbaycanın İrana ixracı cüzi azalaraq 2,37 milyon dollar təşkil etdiyi halda, idxal 13,1 faiz artaraq 115,3 milyon dollara yüksəlib. Nəticədə, ticarət əlaqələri əsasən idxal yönümlü olaraq formalaşır.
Bu struktur ilk növbədə iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin spesifik xarakterini əks etdirir. İran Azərbaycana daha çox kənd təsərrüfatı məhsulları, tikinti materialları və müxtəlif istehlak malları ixrac edən ölkə kimi çıxış edir. Azərbaycanın İrana ixracının isə məhdud olması məhsul çeşidinin və bazar uyğunlaşmasının daha dar çərçivədə qalması ilə izah olunur. Bu baxımdan mövcud balans ticarət əlaqələrinin geniş potensialına baxmayaraq, hələ tam diversifikasiya olunmadığını göstərir.
İdxalın artımı regionda logistika və nəqliyyat əlaqələrinin aktivləşməsi ilə də bağlıdır. Son illərdə sərhəd-keçid infrastrukturlarının inkişafı və ticarət marşrutlarının optimallaşdırılması İran məhsullarının Azərbaycan bazarına çıxışını asanlaşdırıb. Bu isə idxal həcmlərinin artımına şərait yaradır. Eyni zamanda, qiymət amili də mühüm rol oynayır; İran məhsulları bir çox hallarda rəqabətqabiliyyətli qiymət təklif etdiyi üçün daxili bazarda tələb görür.
İxracın aşağı səviyyədə qalması isə struktur məsələlərə işarə edir. Azərbaycan məhsullarının İran bazarına çıxış imkanları, standartlar, logistika və tələbat uyğunluğu kimi faktorlarla məhdudlaşa bilər. Qlobal təcrübə göstərir ki, qonşu ölkələr arasında ticarət əlaqələrinin balanslı inkişafı üçün məhsul çeşidinin genişləndirilməsi və qarşılıqlı investisiyaların artırılması əsas şərtlərdən biridir.
Ümumi ticarət dövriyyəsində İranın payının nisbətən aşağı olması bu istiqamətin hələ inkişaf potensialına malik olduğunu göstərir. Xüsusilə regiondaxili ticarətin genişləndirilməsi, nəqliyyat dəhlizlərinin aktiv istifadəsi və sənaye kooperasiyasının gücləndirilməsi bu münasibətlərin dərinləşməsinə imkan yarada bilər.
Mövcud dinamika onu göstərir ki, yaxın perspektivdə Azərbaycan ilə İran arasında ticarət əlaqələri əsasən idxalın artımı hesabına genişlənməyə davam edə bilər. Bununla yanaşı, ixracın artırılması üçün yeni məhsul seqmentlərinin formalaşdırılması və bazar uyğunlaşmasının gücləndirilməsi ticarət balansının daha dayanıqlı qurulması baxımından əsas istiqamətlərdən biri olaraq qalır.
AzNews.az