Yanvar ayında Azərbaycana idxal edilən qızılgülün həm dəyər, həm də kəmiyyət baxımından azalması çiçək bazarında dəyişən tendensiyalara işarə edir. Rəsmi statistikaya görə, idxalın ümumi dəyəri illik müqayisədə 37 faiz azalaraq 652 min ABŞ dollarına, fiziki həcmi isə 26 faiz azalaraq 480 min ədədə düşüb. Əsas tədarükçü mövqeyini qoruyan Ekvadordan idxal da azalsa da, strukturda müəyyən şaxələnmə diqqət çəkir.
Qlobal çiçək bazarında son illərdə müşahidə olunan əsas meyllərdən biri logistika və istehsal xərclərinin artmasıdır. Xüsusilə qızılgül kimi tez xarab olan məhsullar üçün soyuducu zəncirin qorunması, hava daşımalarının qiymətinin yüksəlməsi və enerji xərclərinin artması yekun qiymətə birbaşa təsir göstərir. Bu faktorlar idxalçı ölkələrdə sifariş həcmlərinin optimallaşdırılmasına, yəni daha az, lakin daha seçilmiş və tələbat yönümlü məhsul alınmasına səbəb olur. Azərbaycanın yanvar göstəricilərində də məhz bu yanaşma özünü göstərir.
Ekvadorun bazardakı dominant mövqeyi qorunur və 2025-ci ilin ümumi statistikasında idxalın 65 faizinin bu ölkənin payına düşməsi qlobal təchizat zəncirində Latın Amerikasının rolunu bir daha təsdiqləyir. Bununla belə, Ekvadordan idxalın azalması həm qiymət faktorları, həm də alternativ bazarların aktivləşməsi ilə əlaqələndirilə bilər. Keniyadan idxalın kəskin artımı Afrikanın çiçək ixracında yüksələn mövqeyini göstərir. Son illərdə Keniya daha aşağı istehsal xərcləri və coğrafi üstünlükləri hesabına Avropa və MDB bazarlarında payını artırır.
Kolumbiyadan idxalın ciddi şəkildə azalması isə tədarük coğrafiyasında selektiv yanaşmanın gücləndiyini göstərir. Eyni zamanda Niderland və Çin kimi ölkələrdən idxalın artması logistika baxımından daha çevik və sürətli çatdırılma imkanlarına üstünlük verildiyini deməyə əsas verir. Niderlandın qlobal çiçək ticarətində əsas tranzit mərkəzlərdən biri olması bu artımı izah edən əsas faktorlardandır.
Azalma tendensiyasının digər mühüm səbəblərindən biri daxili bazardakı dəyişikliklər ola bilər. Mövsümi tələbatın zəifləməsi, istehlak davranışlarında qənaət meyillərinin güclənməsi və alternativ məhsullara yönəlmə idxal həcminin azalmasına təsir edir. Bundan əlavə, son illərdə yerli istixana təsərrüfatlarının inkişafı və daxili istehsalın genişlənməsi də idxalın müəyyən qədər əvəzlənməsinə şərait yaradır.
Mövcud dinamika göstərir ki, Azərbaycan çiçək bazarında daha balanslı və diversifikasiya olunmuş idxal modelinə keçid müşahidə olunur. Əsas tədarükçüdən asılılığın nisbətən azalması, yeni bazarların daxil olması və logistika üstünlüklərinin nəzərə alınması təchizatın davamlılığını artıran amillər kimi çıxış edir. Bu yanaşma həm qiymət risklərinin idarə olunmasına, həm də bazarın dəyişən şərtlərinə daha çevik uyğunlaşmağa imkan verir.
Beləliklə, yanvar ayının göstəriciləri qızılgül idxalında sadəcə azalma deyil, eyni zamanda struktur transformasiyasının baş verdiyini göstərir. Dəyər və həcm göstəricilərindəki geriləmə fonunda bazarın daha selektiv, xərclərə həssas və alternativlərə açıq modelə keçdiyi müşahidə olunur. Bu isə orta və uzunmüddətli perspektivdə idxal strategiyalarının optimallaşdırılması ilə yanaşı, yerli istehsalın rolunun daha da artacağını deməyə əsas verir.
AzNews.az