Martın sonu və aprelin ilk günlərində qlobal maliyyə bazarları həm makroiqtisadi göstəricilərin, həm də geosiyasi risklərin təsiri altında yüksək həssas mərhələyə daxil olub. ABŞ, Avrozona və Böyük Britaniyada açıqlanan iqtisadi məlumatlar monetar siyasət gözləntilərini yenidən formalaşdırarkən, Yaxın Şərqdə artan gərginlik investorların risk yanaşmasını daha konservativ istiqamətə yönəldib. Bu şəraitdə bazarlarda ehtiyatlı və seçici ticarət davranışı müşahidə olunur.
ABŞ iqtisadiyyatında müşahidə olunan yavaşlama qlobal maliyyə axınlarının istiqamətinə birbaşa təsir edən əsas amillərdən biri kimi ön plana çıxır. Son aylarda istehlak xərclərinin zəifləməsi və biznes aktivliyindəki geriləmə ölkədə iqtisadi artım tempinin aşağı düşdüyünü göstərir. Bu dinamika fonunda Federal Ehtiyatlar Sisteminin faiz siyasətində yumşalma ehtimalları güclənir. Tarixi təcrübə göstərir ki, faiz endirimi gözləntiləri dolların güclənməsini məhdudlaşdırır, lakin paralel olaraq risklər artdıqda ABŞ valyutası yenidən təhlükəsiz aktiv kimi ön plana çıxır. Məhz bu ziddiyyətli faktorların təsiri ilə dollar indeksində sabit trendin formalaşmaması müşahidə edilir.
Avropa iqtisadiyyatında isə struktur problemlərin davam etməsi diqqət çəkir. Almaniyada sənaye istehsalının zəif qalması və ixracın əvvəlki səviyyələrə qayıtmaması Avrozonanın ümumi iqtisadi bərpa tempini aşağı salır. Avropa Mərkəzi Bankının yumşaq monetar siyasəti inflyasiyanı nəzarətdə saxlasa da, iqtisadi aktivliyi sürətləndirmək üçün kifayət qədər güclü təsir yarada bilmir. Bu isə avronun məhdud diapazonda qalmasına və investorların Avropa bazarlarına ehtiyatla yanaşmasına səbəb olur. Statistik məlumatlar göstərir ki, son illərdə Avrozonada sənaye istehsalı üzrə artım tempi ABŞ ilə müqayisədə daha zəif olub və bu fərq kapital axınlarının istiqamətinə təsir edən əsas faktorlardan biri kimi qalır.
Böyük Britaniyada da oxşar mənzərə formalaşır. İqtisadi artımın qeyri-sabit xarakter daşıması və istehlakçı aktivliyinin zəif qalması İngiltərə Mərkəzi Bankını ehtiyatlı siyasət yürütməyə vadar edir. Bu isə funt sterlinqin daha çox qısamüddətli dalğalanmalarla yadda qalmasına səbəb olur. Qlobal investorlar üçün bu kimi qeyri-müəyyənliklər valyuta bazarında risklərin artması kimi qiymətləndirilir.
Geosiyasi faktorlar isə bazar davranışına əlavə təzyiq yaradır. ABŞ və İran arasında davam edən gərginlik enerji bazarlarında risk premyasının yüksəlməsinə səbəb olur. Tarixən Körfəz regionunda hər hansı gərginlik neft qiymətlərində artım gözləntilərini gücləndirib. Lakin hazırkı mərhələdə qlobal tələbin zəif olması qiymətlərin kəskin yüksəlməsinin qarşısını alır. Bu balans neft bazarında dalğalı, lakin nəzarətli dinamika yaradır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin əvvəlki hesabatlarında da qeyd olunduğu kimi, qlobal tələb artımının zəifləməsi qiymətlərin uzunmüddətli yüksəlişini məhdudlaşdıran əsas amillərdən biridir.
Belə mürəkkəb fonda qızılın yenidən ön plana çıxması diqqət çəkir. Qlobal qeyri-müəyyənlik və geosiyasi risklər artdıqca investorların təhlükəsiz aktivlərə yönəlməsi sürətlənir. Son illərin statistikasına əsasən, qızıl qiymətləri geosiyasi risk indeksləri ilə yüksək korrelyasiya nümayiş etdirir. Bu baxımdan mövcud şəraitdə qızılın möhkəmlənmə tendensiyası bazar məntiqi ilə uyğunlaşır. Bununla yanaşı, dolların dalğalı davranışı da qızıl qiymətlərinə əlavə təsir göstərir.
Kriptovalyuta bazarlarında isə fərqli dinamika müşahidə olunur. Əvvəlki kəskin korreksiya mərhələsindən sonra qismən bərpa cəhdləri qeydə alınsa da, investor inamının tam formalaşmaması bu bazarda volatilliyi yüksək saxlayır. Qlobal risklərin artdığı dövrlərdə kriptovalyutaların hələ də ənənəvi təhlükəsiz aktivlər kimi qəbul edilməməsi onların qiymət davranışında qeyri-sabitliyi artıran əsas faktorlardan biridir.
Yaxın günlərdə açıqlanacaq inflyasiya və biznes aktivliyi göstəriciləri qlobal bazarlar üçün istiqamətverici rol oynayacaq. Xüsusilə ABŞ-da istehlak qiymətləri və şəxsi xərclər indeksləri monetar siyasətin gələcək trayektoriyasını müəyyən edən əsas indikatorlar kimi çıxış edir. Bu göstəricilərin nəticələri investorların risk iştahına və kapital axınlarının istiqamətinə birbaşa təsir göstərə bilər.
Mövcud mənzərə onu göstərir ki, qlobal maliyyə bazarları hazırda paralel risklərin təsiri altındadır və bu risklər bir-birini gücləndirən xarakter daşıyır. İqtisadi zəifləmə siqnalları ilə geosiyasi gərginliyin eyni vaxtda artması investor davranışında daha selektiv və müdafiə yönümlü strategiyaların üstünlük qazanmasına səbəb olur. Bu tendensiya yaxın dövrdə bazarlarda yüksək volatilliyin davam edəcəyini və aktivlər arasında diferensiallaşmanın daha da dərinləşəcəyini göstərir.
AzNews.az