Bu ilin yanvar ayında Azərbaycan 314 ton həcmində qurudulmuş noxud idxal edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə kəmiyyət baxımından 12 dəfə, dəyər baxımından isə 2 dəfə artım deməkdir. İdxalın əsas hissəsi Rusiyanın payına düşür, eyni zamanda Meksika, Hindistan və digər ölkələrdən yeni tədarüklərin başlaması bazarda təchizat strukturunun dəyişdiyini göstərir.
Belə kəskin artım qida məhsulları bazarında tələb və təklif balansında baş verən dəyişikliklərlə izah olunur. Noxud kimi paxlalı məhsullar həm gündəlik istehlakda, həm də ərzaq sənayesində geniş istifadə olunduğu üçün onların idxal dinamikası birbaşa daxili tələbatın səviyyəsini əks etdirir. Qlobal bazarlarda son illərdə paxlalı məhsullara tələbin artması, xüsusilə sağlam qidalanma trendlərinin güclənməsi ilə bağlıdır. Bu kontekstdə Azərbaycanda idxalın artması daxili istehlakın genişləndiyini və bazarda əlavə təklifə ehtiyac yarandığını göstərir.
İdxal coğrafiyasının genişlənməsi isə daha strateji xarakter daşıyır. Rusiyadan idxalın kəskin artımı ənənəvi ticarət əlaqələrinin gücləndiyini göstərsə də, Meksika, Hindistan və Kanada kimi uzaq bazarlardan tədarüklərin başlaması təchizat zəncirinin diversifikasiyası istiqamətində atılan addım kimi qiymətləndirilə bilər. Qlobal ərzaq bazarında son illərdə müşahidə olunan logistika riskləri və qiymət dalğalanmaları fonunda idxalın müxtəlif mənbələrdən təmin olunması ərzaq təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Xüsusilə Hindistan və Meksika kimi ölkələrin dünya üzrə əsas paxlalı ixracatçıları sırasında yer alması bu seçimlərin iqtisadi məntiqini izah edir. Bu ölkələrdə iri həcmli istehsal və rəqabətli qiymətlər idxalçı ölkələr üçün daha əlverişli şərtlər yaradır. Azərbaycanda bu istiqamətdə idxalın artması bazarın qlobal ticarət şəbəkələrinə daha aktiv inteqrasiya olunduğunu göstərir.
Digər tərəfdən, idxal həcminin bu qədər sürətli artması daxili istehsalın mövcud tələbatı tam qarşılamadığını da göstərir. Bu isə kənd təsərrüfatı sektorunda paxlalı bitkilərin istehsal potensialının artırılması üçün əlavə imkanların mövcud olduğunu ortaya qoyur. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, bu kimi məhsullar üzrə yerli istehsalın genişləndirilməsi həm idxaldan asılılığın azalmasına, həm də ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Qiymət dinamikası da diqqətəlayiqdir. Kəmiyyət baxımından 12 dəfə artım fonunda dəyərin yalnız 2 dəfə yüksəlməsi idxal olunan məhsulun orta qiymətinin aşağı düşdüyünü göstərir. Bu isə daha ucuz təchizat mənbələrinin tapılması və ya qlobal bazarda qiymətlərin nisbətən sabit qalması ilə əlaqəli ola bilər. Belə tendensiya daxili bazarda qiymət sabitliyinə müsbət təsir göstərən amillərdən biri kimi çıxış edir.
Mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, noxud idxalında baş verən dəyişikliklər təkcə qısamüddətli artım deyil, daha geniş iqtisadi və ticarət proseslərinin nəticəsidir. Təchizat mənbələrinin şaxələndirilməsi, daxili tələbatın artması və qlobal bazarlara inteqrasiyanın güclənməsi nəticəsində ərzaq bazarında daha çevik və davamlı model formalaşır. Bu dinamikanın davam etməsi isə həm istehlak bazarında sabitliyi, həm də uzunmüddətli ərzaq təminatını dəstəkləyən əsas faktor kimi qiymətləndirilə bilər.
AzNews.az