Son açıqlanan məlumatlara görə, Azərbaycanda bir gün ərzində istehsal olunan elektrik enerjisinin 29,1 faizi bərpa olunan mənbələrin payına düşüb. Ümumi 62,6 milyon kVt/saat istehsalın 18,2 milyon kVt/saatı su, günəş və külək kimi alternativ enerji mənbələri hesabına təmin olunub. Bu göstərici enerji sektorunda struktur dəyişikliklərinin sürətləndiyini nümayiş etdirir.
Bərpa olunan enerjinin ümumi istehsalda bu səviyyəyə çatması qlobal enerji transformasiyası fonunda diqqətəlayiqdir. Son illərdə dünyada enerji siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri karbon emissiyalarının azaldılması və alternativ mənbələrin payının artırılmasıdır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına əsasən, 2025-ci ilə qədər qlobal elektrik istehsalında bərpa olunan mənbələrin payı 30 faizə yaxınlaşır. Bu baxımdan Azərbaycanda bir günlük göstəricinin 29 faizdən çox olması ölkənin bu trendlə paralel hərəkət etdiyini göstərir.
Struktur baxımından su elektrik stansiyalarının dominant rolu qorunur. Bərpa olunan enerjinin əsas hissəsinin su mənbələri hesabına formalaşması mövcud infrastrukturun və hidroenerji potensialının aktiv istifadə edildiyini göstərir. Eyni zamanda günəş və külək enerjisinin ümumi istehsalda payının artması yeni investisiya layihələrinin və texnoloji inkişafın nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu sahədə son illərdə həyata keçirilən layihələr alternativ enerji istehsalının coğrafiyasını genişləndirir və enerji balansını daha diversifikasiya olunmuş modelə yaxınlaşdırır.
Enerji balansında bərpa olunan mənbələrin artması iqtisadi baxımdan da əhəmiyyətlidir. Ənənəvi enerji resurslarından asılılığın azalması daxili istehlak üçün daha səmərəli resurs bölgüsü yaradır. Bu, xüsusilə ixrac potensialı olan enerji resurslarının daha optimal istifadəsinə imkan verir. Digər tərəfdən, alternativ enerji istehsalı uzunmüddətli dövrdə əməliyyat xərclərinin azalmasına və enerji qiymətlərinin sabitliyinə müsbət təsir göstərə bilər.
Qlobal təcrübə göstərir ki, bərpa olunan enerjinin payının artması yalnız istehsal deyil, həm də enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji üstünlüklər yaradır. Enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi sistemin xarici risklərə qarşı dayanıqlığını artırır və enerji təminatında fasiləsizlik səviyyəsini yüksəldir. Azərbaycanda bu istiqamətdə müşahidə olunan dinamika enerji sektorunun uzunmüddətli dayanıqlılığını gücləndirən amillərdən biri kimi çıxış edir.
Mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, bərpa olunan enerji sahəsində artım təkcə qısamüddətli nəticə deyil, daha geniş strateji yanaşmanın tərkib hissəsidir. Günəş və külək enerjisinin payının artması gələcəkdə bu seqmentin daha sürətli inkişaf edəcəyini göstərir. Su ehtiyatlarının mövcud potensialı ilə birlikdə bu mənbələrin paralel inkişafı enerji sistemində balanslı modelin formalaşmasına şərait yaradır.
Hazırkı tendensiyalar fonunda alternativ enerjinin payının mərhələli şəkildə artması gözlənilir. Bu isə Azərbaycanın enerji sektorunda daha çevik, dayanıqlı və müasir struktura keçid etdiyini göstərir. Nəticə etibarilə, bərpa olunan enerji mənbələrinin genişlənməsi həm iqtisadi səmərəlilik, həm də enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyətini daha da gücləndirir.
AzNews.az