Dünya Bankı 2026-cı ildə Azərbaycanda ÜDM-in 2 faiz, 2027-ci ildə isə 1,8 faiz artacağını proqnozlaşdırır. Aprel hesabatında qeyd olunur ki, bu göstəricilər əvvəlki qiymətləndirmələrlə müqayisədə bir qədər yaxşılaşdırılıb. Bununla yanaşı, 2025-ci ildə iqtisadi artımın 1,4 faizə qədər zəifləməsi fiskal siyasətin sərtləşdirilməsi və neft hasilatının azalması ilə əlaqələndirilir.
Proqnozların təhlili göstərir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı hazırda aşağı, lakin sabit artım mərhələsindədir. Bu dinamika qlobal enerji bazarlarında dəyişkənlik və daxili fiskal tənzimləmə siyasətləri ilə sıx bağlıdır. Xüsusilə dövlət xərclərinin optimallaşdırılması və investisiya layihələrinin daha seçici şəkildə həyata keçirilməsi qısa müddətdə artım tempini məhdudlaşdıra bilər, lakin uzunmüddətli maliyyə sabitliyinin qorunmasına xidmət edir.
Neft sektorunun rolu bu kontekstdə əsas faktor olaraq qalır. Hasilatın azalması ÜDM-in ümumi artımına birbaşa təsir göstərir, çünki tarixən mədən sektorunun iqtisadiyyatda payı yüksək olub. Statistik olaraq bu göstərici uzun müddət təxminən 30 faiz səviyyəsində qalmaqla struktur asılılığın davam etdiyini göstərir. Bu isə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi məsələsini yenidən gündəmə gətirir.
Digər tərəfdən, maliyyə sektorunda müşahidə olunan dəyişikliklər də iqtisadi aktivliyə təsir edir. Hesabatda qeyd olunduğu kimi, regionda, o cümlədən Azərbaycanda makroprudensial tədbirlərin sərtləşdirilməsi istehlak kreditlərinin artım tempini yavaşladıb. Bu, qısamüddətli dövrdə daxili tələbin zəifləməsinə səbəb olsa da, maliyyə sabitliyinin qorunması baxımından vacib addım kimi qiymətləndirilir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, nəzarətsiz kredit genişlənməsi uzunmüddətli risklər yarada bilər və bu baxımdan tənzimləyici siyasətlərin gücləndirilməsi balanslaşdırıcı rol oynayır.
Regional kontekstdə isə Cənubi Qafqaz üzrə orta artım tempinin 3,4 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırılması Azərbaycanın nisbətən daha aşağı templə böyüdüyünü göstərir. Bu fərq əsasən iqtisadi struktur və enerji sektorundan asılılıqla izah olunur. Qeyri-neft sektorunun inkişafı son illərdə prioritet istiqamət kimi müəyyən edilsə də, bu sahədə əldə olunan nəticələrin ümumi iqtisadi artıma təsiri mərhələli şəkildə özünü göstərir.
Qlobal iqtisadi şərait də bu proqnozların formalaşmasında mühüm rol oynayır. Enerji qiymətlərindəki dəyişkənlik, beynəlxalq ticarət axınları və maliyyə şərtləri kimi faktorlar Azərbaycan kimi ixrac yönümlü iqtisadiyyatlara birbaşa təsir edir. Bu baxımdan iqtisadi siyasətin çevikliyi və adaptasiya qabiliyyəti əsas əhəmiyyət kəsb edir.
Nəticə etibarilə, Dünya Bankının açıqladığı göstəricilər iqtisadi artımın davam etdiyini, lakin əvvəlki illərlə müqayisədə daha ehtiyatlı və balanslı mərhələyə keçdiyini göstərir. Mövcud tendensiyalar göstərir ki, orta müddətli perspektivdə dayanıqlı artımın təmin edilməsi üçün qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi, investisiya mühitinin gücləndirilməsi və struktur islahatların davam etdirilməsi əsas rol oynayacaq.
AzNews.az