2026-cı ilin yanvar ayında Azərbaycan 165 min ABŞ dolları dəyərində 1 448 ton qida üçün yararlı, yodlaşdırılmış duz idxal edib. Bu göstərici illik müqayisədə dəyər ifadəsində cəmi 4 %, lakin həcm baxımından 28 % artım deməkdir. Xüsusilə idxalın əsas hissəsinin İrandan təmin olunması və bu istiqamətdə artımın 55 %-ə çatması ümumi dinamikanı müəyyən edən əsas amil kimi çıxış edir.
Dəyər və həcm arasındakı fərqli artım tempi bazarda qiymət faktorunun rolunu açıq şəkildə göstərir. Daha çox məhsul idxal olunmasına baxmayaraq ümumi dəyərin nisbətən zəif artması orta idxal qiymətinin aşağı düşdüyünü göstərir. Bu isə əsasən daha ucuz təchizat mənbələrinə yönəlmə və ya beynəlxalq bazarda qiymətlərin dəyişməsi ilə bağlı ola bilər. İranın idxalda dominant mövqeyi də məhz qiymət və logistika baxımından əlverişli şərtlərlə izah olunur.
Azərbaycanın duz ehtiyatları və yerli istehsal imkanları nəzərə alındıqda idxalın artması müəyyən suallar yaradır. Ölkədə həm sənaye, həm də qida məqsədli duz istehsalı mövcud olsa da, məhsulun çeşidi, keyfiyyət standartları və yodlaşdırma səviyyəsi kimi amillər idxalın davam etməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə yodlaşdırılmış duz bazarında keyfiyyət və normativ tələblərə uyğunluq istehlakçı seçimlərinə birbaşa təsir göstərir.
Digər tərəfdən, idxal strukturunda kəskin dəyişikliklər də müşahidə olunur. Rusiya və Türkiyədən tədarükün əhəmiyyətli dərəcədə azalması, Belarusdan isə demək olar ki, dayanması bazarın tədricən bir əsas təchizatçı ətrafında cəmləşdiyini göstərir. Bu isə qısa müddətdə qiymət üstünlüyü yaratsa da, uzunmüddətli perspektivdə təchizat risklərini artıran faktor kimi qiymətləndirilə bilər.
Qlobal ərzaq bazarında belə məhsullar üzrə sabit təchizatın təmin edilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. Duz kimi əsas qida komponentində idxaldan yüksək asılılıq qiymət dalğalanmaları və xarici bazar risklərinə həssaslığı artırır. Bu baxımdan idxal mənbələrinin diversifikasiyası və yerli istehsalın stimullaşdırılması paralel şəkildə inkişaf etdirilməli istiqamətlər hesab olunur.
Mövcud dinamika göstərir ki, duz idxalındakı artım yalnız tələbatın yüksəlməsi ilə bağlı deyil, həm də bazarın struktur xüsusiyyətləri və qiymət amilləri ilə formalaşır. Bu isə daxili istehsalın rəqabət qabiliyyətinin artırılması və keyfiyyət standartlarının gücləndirilməsi məsələsini daha актуal edir.
AzNews.az