2026-cı ilin yanvar ayında Azərbaycanın pendir idxalı dəyər ifadəsində artsa da, fiziki həcmdə azalma qeydə alınıb. Ümumilikdə 2 milyon ABŞ dolları dəyərində 547 ton pendir idxal edilib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər baxımından 11,5 faiz artım, həcm baxımından isə 3 faiz azalma deməkdir. Eyni zamanda idxal strukturunda ölkələr üzrə pay bölgüsündə də diqqətçəkən dəyişikliklər müşahidə olunur.
Mövcud dinamika qlobal ərzaq bazarlarında qiymət faktorunun daha dominant rol oynadığını göstərir. Son illərdə süd və süd məhsulları bazarında xammal, logistika və enerji xərclərinin artması nəticəsində məhsulun vahid qiyməti yüksəlib. Bu səbəbdən idxal olunan məhsulun ümumi həcmi azalsa belə, onun dəyəri arta bilir. Azərbaycanın idxal statistikasında da eyni tendensiya özünü göstərir ki, bu, daxili bazarın qiymət dəyişikliklərinə həssaslığını ortaya qoyur.
Ölkələr üzrə bölgü isə daha fərqli iqtisadi siqnallar verir. İran ən böyük tədarükçü olaraq qalmasına baxmayaraq, həm həcm, həm də dəyər baxımından azalma qeydə alınıb. Bu, regional ticarətdə qiymət rəqabəti, logistika şərtləri və məhsul çeşidi ilə bağlı dəyişikliklərlə izah oluna bilər. Eyni dövrdə Ukrayna, Litva və Belarusdan idxalın kəskin artması Azərbaycanın daha çox diversifikasiya siyasətinə yönəldiyini göstərir. Xüsusilə Avropa mənbəli məhsulların payının artması keyfiyyət, standartlar və istehlakçı tələbi ilə bağlı amillərlə əlaqələndirilə bilər.
Rusiya üzrə artımın nisbətən məhdud qalması isə bazarın artıq müəyyən səviyyədə balanslaşdığını göstərir. ABŞ-dan idxalın uzun fasilədən sonra bərpa olunması isə daha çox simvolik xarakter daşısa da, bazarın açıq və çevik olduğunu göstərən göstərici kimi qiymətləndirilə bilər. Bu cür kiçik həcmli tədarüklər adətən spesifik məhsul kateqoriyalarına və ya premium seqmentə aid olur.
Ümumilikdə idxalın strukturunda baş verən dəyişikliklər daxili istehlak bazarının transformasiyasına işarə edir. Əhalinin alıcılıq davranışları, məhsul çeşidinə olan maraq və keyfiyyət tələbləri idxalın coğrafiyasını və həcmini formalaşdıran əsas amillərdən biri kimi çıxış edir. Bununla yanaşı, yerli istehsalın inkişaf tempi də idxal göstəricilərinə birbaşa təsir edir. Əgər daxili istehsal müəyyən məhsul qruplarında tələbi qismən ödəyirsə, idxalın həcmi azalır, lakin daha bahalı və spesifik məhsullara yönəlmə müşahidə olunur.
Bu kontekstdə formalaşan mənzərə göstərir ki, Azərbaycanın ərzaq idxalı təkcə həcm göstəriciləri ilə deyil, struktur və qiymət dəyişiklikləri ilə də qiymətləndirilməlidir. Mövcud tendensiya bazarın daha selektiv və diversifikasiya olunmuş istiqamətdə inkişaf etdiyini, eyni zamanda qlobal qiymət dalğalanmalarının daxili statistikaya birbaşa təsir etdiyini təsdiqləyir.
AzNews.az