Asiya İnkişaf Bankının son hesabatına görə, Azərbaycanın iqtisadi artım tempi yaxın iki ildə mülayim səviyyədə qalacaq. Bank 2026-cı il üçün ÜDM artımını 2 faiz, 2027-ci il üçün isə 1,8 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırır. Bu yanaşma digər beynəlxalq qurumların qiymətləndirmələri ilə ümumilikdə üst-üstə düşsə də, rəsmi qurumların proqnozları ilə müqayisədə daha ehtiyatlı görünür və iqtisadi dinamikanın əsasən struktur amillərdən asılı olduğunu göstərir.
Qlobal iqtisadi mühitdə qeyri-müəyyənliklərin davam etdiyi, enerji bazarlarında isə qiymət və hasilat balansının dəyişkən qaldığı bir şəraitdə Azərbaycanın artım tempinin məhdudlaşması əsasən neft sektorundakı gözləntilərlə bağlıdır. Hesabatda da vurğulandığı kimi, hasilatın azalması ümumi iqtisadi artımın yavaşlamasına təsir edən əsas faktorlardan biri kimi çıxış edir. Bu tendensiya enerji ixracatçısı olan ölkələr üçün xarakterikdir və iqtisadi artımın daha çox qeyri-neft sektorundan asılı hala gəlməsini aktuallaşdırır.
Digər tərəfdən, aqrar sektor və sənaye üzrə gözləntilər də iqtisadi artımın struktur xüsusiyyətlərini əks etdirir. Aqrar sahədə nisbətən sabit, lakin aşağı templə artım proqnozlaşdırılması bu sektorun iqlim şəraiti, məhsuldarlıq və texnoloji səviyyə kimi amillərdən asılı olduğunu göstərir. Sənayedə isə artımın minimal səviyyədə gözlənilməsi qeyri-neft sənayesində genişlənmə potensialının hələ tam reallaşmadığını göstərən siqnal kimi qiymətləndirilə bilər.
Fiskal göstəricilər də iqtisadi modelin xüsusiyyətlərini ortaya qoyur. Dövlət büdcəsi xərclərinin ÜDM-də yüksək paya malik olması və Neft Fondundan transfertlərin əhəmiyyətli səviyyədə qalması iqtisadi aktivliyin mühüm hissəsinin dövlət maliyyəsi vasitəsilə stimullaşdırıldığını göstərir. Eyni zamanda büdcə kəsirinin idarəolunan səviyyədə saxlanılması fiskal dayanıqlığın qorunmasına yönəlmiş siyasətin davam etdiyini göstərir. Bu yanaşma qlobal təcrübədə enerji gəlirlərinə malik ölkələrdə iqtisadi sabitliyin təmin edilməsi üçün geniş istifadə olunur.
Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, beynəlxalq qurumların proqnozları arasında ciddi fərqlər müşahidə olunmur və əksəriyyət artımı 2-2,5 faiz intervalında qiymətləndirir. Bu isə bazar iştirakçıları üçün gözləntilərin nisbətən sabit olduğunu göstərir. Bununla belə, bəzi qurumların daha yüksək artım proqnozları verməsi qeyri-neft sektorunda potensial genişlənmə imkanlarının mövcudluğuna işarə edir. Xüsusilə nəqliyyat, logistika, rəqəmsal iqtisadiyyat və alternativ enerji sahələrində həyata keçirilən layihələr orta müddətdə artımın sürətlənməsi üçün baza formalaşdırır.
Son illərin statistikası göstərir ki, iqtisadi artım tempi aşağı olsa belə, struktur transformasiya davam edir. 2025-ci ildə qeydə alınmış 1,4 faizlik artımdan sonra daha yüksək göstəricilərin proqnozlaşdırılması iqtisadi sabitliyin qorunduğunu göstərir. Bununla yanaşı, artımın keyfiyyəti və mənbələri daha çox diqqət mərkəzinə çevrilir. Qlobal tendensiyalar fonunda iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, məhsuldarlığın artırılması və investisiya mühitinin gücləndirilməsi kimi istiqamətlər əsas rol oynamaqda davam edir.
Beləliklə, ADB-nin proqnozları Azərbaycan iqtisadiyyatının yaxın dövrdə stabil, lakin məhdud templə artacağını göstərir. Bu dinamika enerji sektorundan asılılığın tədricən azalması və qeyri-neft sahələrinin genişləndirilməsi istiqamətində aparılan siyasətin əhəmiyyətini daha da artırır və iqtisadi inkişafın keyfiyyət amillərinə fokuslanmasını aktuallaşdırır.
AzNews.az