2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanın nar ixracında həm həcm, həm də dəyər üzrə azalma qeydə alınıb. Rəsmi göstəricilərə əsasən, ölkə 3 886 ton nar ixrac edib və bu məhsuldan 3,39 milyon ABŞ dolları gəlir əldə olunub. İllik müqayisədə ixrac həcmi 19 faiz, dəyər isə 17,6 faiz azalıb. Nar ixracının ümumi ixrac gəlirlərində payı isə yenə də məhdud səviyyədə qalır.
Bu azalma kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracında mövsümi və bazar faktorlarının təsirini göstərir. Nar ixracı əsasən məhsul yığımı dövrü, saxlama imkanları və xarici bazarlardakı tələb dinamikası ilə sıx bağlıdır. İxrac həcminin azalması bir tərəfdən ötən illə müqayisədə bazara çıxarılan məhsul miqdarının azalması, digər tərəfdən isə ixrac yönümlü satış strategiyalarında dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər.
Qlobal bazar kontekstində meyvə məhsulları üzrə rəqabət son illərdə daha da kəskinləşib. Xüsusilə Türkiyə, İran və bəzi Aralıq dənizi ölkələri nar ixracında əsas rəqiblər kimi çıxış edir və bu ölkələrdə istehsal həcmi və logistika üstünlükləri qiymət və satış imkanlarına birbaşa təsir göstərir. Bu şəraitdə Azərbaycan məhsulunun rəqabət qabiliyyəti əsasən keyfiyyət və mövsümi bazar boşluqlarından asılı olur.
Dəyər və həcm üzrə paralel azalma isə göstərir ki, yalnız qiymət faktorları deyil, həm də ümumi ixrac həcmi aşağı düşüb. Bu, ya daxili bazarda məhsulun daha çox yönləndirilməsi, ya da xarici bazarlarda tələb daralması ilə bağlı ola bilər. Belə vəziyyət kənd təsərrüfatı ixracında struktur dəyişikliklərinin davam etdiyini göstərir.
Ümumi xarici ticarət göstəricilərinə baxdıqda, ixracın və idxalın azalması fonunda müsbət ticarət balansının qorunması diqqət çəkir. Bu, əsasən enerji sektoru və iri ixrac kateqoriyalarının struktur təsiri ilə bağlıdır. Nar kimi kənd təsərrüfatı məhsulları isə ümumi ixrac strukturunda kiçik paya malik olsa da, qeyri-neft sektorunun diversifikasiyası baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Nar ixracında azalma eyni zamanda kənd təsərrüfatında saxlanma, logistika və emal infrastrukturunun rolu barədə də siqnal verir. Bu tip məhsullarda rəqabət qabiliyyətinin artırılması üçün yalnız istehsal deyil, həm də post-harvest zəncirinin gücləndirilməsi vacibdir. Soyuq zəncir logistikası və emal imkanları ixracın sabitliyinə birbaşa təsir edən amillərdir.
Nəticə etibarilə, nar ixracındakı azalma qısamüddətli dalğalanma kimi qiymətləndirilə bilsə də, bu göstərici kənd təsərrüfatı ixracının daha dayanıqlı və rəqabətədavamlı modelə ehtiyacını ortaya qoyur. Qlobal bazar şərtləri və regional rəqabət fonunda bu sektorun inkişafı daha çox dəyər zəncirinin gücləndirilməsindən asılı olacaq.
AzNews.az