2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanın kənd təsərrüfatı ixracında alma məhsulu üzrə nəzərəçarpacaq artım qeydə alınıb. Yanvar-mart aylarında ölkədən 31 min 452 ton alma ixrac edilib və bu ixracın ümumi dəyəri 24,8 milyon dollara yaxın olub. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həm fiziki həcmdə, həm də dəyər ifadəsində artımın olması bu məhsul üzrə xarici bazarlarda tələbin genişləndiyini göstərir. Xüsusilə dəyər artımının daha yüksək tempdə olması ixrac strukturunda qiymət amilinin rolunun gücləndiyini ortaya qoyur.
Alma ixracında müşahidə olunan bu dinamika qlobal kənd təsərrüfatı bazarındakı tendensiyalarla uyğunluq təşkil edir. Son illərdə bir çox ölkələrdə iqlim dəyişiklikləri və məhsuldarlıq problemləri bəzi meyvə növləri üzrə təklifin məhdudlaşmasına səbəb olub. Bu isə beynəlxalq bazarda qiymətlərin yüksəlməsi və alternativ təchizatçı ölkələr üçün yeni imkanların yaranması ilə nəticələnir. Azərbaycan kimi region ölkələri üçün bu şərait, xüsusilə coğrafi yaxınlıq və logistika üstünlükləri fonunda ixracın artırılması baxımından əlverişli imkanlar yaradır.
Dəyər artımının həcm artımını üstələməsi məhsulun orta ixrac qiymətində yüksəlişin baş verdiyini göstərir. Bu, bir tərəfdən qlobal qiymət konjonkturası ilə bağlıdırsa, digər tərəfdən ixrac olunan məhsulların keyfiyyət göstəricilərinin yaxşılaşması və bazar seçiminin daha effektiv həyata keçirilməsi ilə əlaqələndirilə bilər. Müasir aqrotexniki yanaşmaların tətbiqi, saxlanma və qablaşdırma imkanlarının genişləndirilməsi də məhsulun rəqabət qabiliyyətini artıran əsas amillər sırasındadır.
Eyni zamanda, alma ixracının ümumi ixrac gəlirlərində payının 0,4 faiz səviyyəsində qalması bu sahənin makroiqtisadi çəkisinin hələlik məhdud olduğunu göstərir. Lakin qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından belə məhsulların rolu daha geniş kontekstdə qiymətləndirilməlidir. Regionlarda kənd təsərrüfatı istehsalının genişləndirilməsi, məşğulluğun təmin olunması və ixrac potensialının artırılması baxımından alma kimi məhsullar strateji əhəmiyyət daşıyır.
Ümumi xarici ticarət göstəriciləri isə daha geniş iqtisadi mənzərəni əks etdirir. Ticarət dövriyyəsinin azalmasına baxmayaraq, idxalın daha sürətli geriləməsi nəticəsində müsbət ticarət saldosunun kəskin artması qeydə alınıb. Bu dinamika, bir tərəfdən qlobal bazarlardakı qiymət dəyişiklikləri ilə bağlıdırsa, digər tərəfdən daxili iqtisadi strukturda baş verən uyğunlaşmaları əks etdirir. Belə şəraitdə qeyri-neft ixracının artım tendensiyası, xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə əldə olunan nəticələr iqtisadi şaxələndirmə siyasətinin praktik nəticəsi kimi çıxış edir.
Mövcud göstəricilər göstərir ki, Azərbaycanın kənd təsərrüfatı ixracı qlobal bazar şərtlərinə uyğun şəkildə inkişaf edir və məhsul çeşidləri üzrə diversifikasiya dərinləşir. Bu prosesin davamlı olması üçün ixrac bazarlarının genişləndirilməsi, məhsulun emal səviyyəsinin artırılması və logistika infrastrukturunun daha da təkmilləşdirilməsi əsas istiqamətlər kimi qalır. Bu yanaşma həm ixrac gəlirlərinin sabitliyini artırmağa, həm də qeyri-neft sektorunun dayanıqlı inkişafına töhfə verə bilər.
AzNews.az