Cari ilin ilk rübündə Azərbaycanın süd və qaymaq idxalında nəzərəçarpacaq artım qeydə alınıb. Rəsmi məlumatlara görə, ölkəyə 5 858 ton məhsul idxal olunub və bunun dəyəri 10,4 milyon ABŞ dollarına yaxın olub. Bu göstəricilər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həcm üzrə 35 faiz, dəyər üzrə isə 61 faiz artım deməkdir. Eyni zamanda, bu məhsul kateqoriyası üzrə xərclər ümumi idxalın cəmi 0,2 faizini təşkil edir. Paralel olaraq, Azərbaycanın ümumi xarici ticarət dövriyyəsi azalsa da, müsbət saldo əhəmiyyətli dərəcədə artıb.
Süd və qaymaq idxalının daha sürətli dəyər artımı qlobal ərzaq bazarındakı qiymət dinamikası ilə birbaşa əlaqəlidir. Son illərdə beynəlxalq süd məhsulları bazarında qiymətlərin yüksəlməsi müşahidə olunur. FAO-nun qida qiymətləri indeksinə əsasən, süd məhsulları üzrə qiymətlər 2023-2025 dövründə dalğalı olsa da, orta səviyyə əvvəlki illərlə müqayisədə yüksək qalmaqdadır. Bu fonda idxal olunan məhsulun maya dəyərinin artması Azərbaycanın idxal xərclərində daha yüksək faiz artımına səbəb olub.
Digər mühüm amil daxili istehsal və istehlak balansı ilə bağlıdır. Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sektorunda son illərdə aparılan islahatlar süd istehsalının artımına təkan versə də, şəhərləşmə və əhalinin gəlir səviyyəsinin yüksəlməsi fonunda süd və süd məhsullarına tələbat daha sürətli genişlənir. Bu isə idxala müəyyən səviyyədə ehtiyacın qalmasına səbəb olur. Xüsusilə emal sənayesində istifadə olunan xammal və yüksək keyfiyyətli süd məhsulları seqmentində idxalın payı daha yüksək olaraq qalır.
Qlobal təchizat zəncirlərində baş verən dəyişikliklər də idxalın strukturuna təsir edir. Avropa və Yeni Zelandiya kimi əsas ixracatçı regionlarda istehsal xərclərinin artması, logistika və enerji qiymətlərindəki dəyişikliklər məhsulun son qiymətinə təsir göstərir. Nəticədə idxalın dəyər ifadəsində daha sürətli artım qeydə alınır. Bu tendensiya yalnız Azərbaycana deyil, süd məhsulları idxal edən bir çox ölkələrə xasdır.
Makroiqtisadi göstəricilər fonunda isə maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, idxalın ümumi azalmasına baxmayaraq bəzi ərzaq kateqoriyalarında artım müşahidə olunur. Ümumi idxalın 29,3 faiz azalması fonunda süd və qaymaq idxalının artması bu məhsulların daxili bazarda strateji istehlak malları sırasında olduğunu göstərir. Digər tərəfdən, ixracın azalmasına baxmayaraq müsbət ticarət saldosunun 93,4 faiz artması enerji sektorundan daxilolmaların hələ də əsas rol oynadığını göstərir.
Bu dinamika onu deməyə əsas verir ki, ərzaq təhlükəsizliyi və daxili istehsalın genişləndirilməsi məsələsi aktuallığını qoruyur. Südçülük sektorunda məhsuldarlığın artırılması, texnoloji yenilənmə və emal zəncirinin gücləndirilməsi idxaldan asılılığın azaldılmasına töhfə verə bilər. Eyni zamanda, qlobal bazarlarda qiymət dalğalanmalarının davam etdiyi şəraitdə idxal xərclərinin optimallaşdırılması və alternativ tədarük mənbələrinin şaxələndirilməsi iqtisadi dayanıqlılıq baxımından əhəmiyyətli olaraq qalır.
AzNews.az