Dünya Bankının Baş Ölkə İqtisadçısı Steve Loris Gui-Dibi tərəfindən Azərbaycanda maliyyə xidmətlərinə çıxış və biznes mühitinə dair səsləndirilən qiymətləndirmələr ölkənin iqtisadi institusional çərçivəsində həm müsbət dinamikanın, həm də struktur islahatlara ehtiyac olan sahələrin paralel şəkildə mövcud olduğunu göstərir. Qiymətləndirməyə əsasən, Azərbaycan maliyyə xidmətlərinə çıxış, tənzimləyici çərçivə və kredit məlumatlarına əlçatanlıq baxımından regional və qlobal miqyasda ön sıralara yaxın mövqedədir. Tənzimləyici çərçivə üzrə 87 balın qeydə alınması bu sahədə institusional bazanın nisbətən güclü olduğunu təsdiqləyir.
Maliyyə sektoruna çıxışın yaxşı qiymətləndirilməsi iqtisadi aktivliyin dəstəklənməsi baxımından mühüm göstəricidir. Kredit məlumat bazalarının işləkliyi, borcalanlar barədə informasiyanın əlçatanlığı və maliyyə institutlarının funksionallığı bizneslərin kapitala çıxış imkanlarını genişləndirir. Dünya Bankının qlobal təcrübəsinə əsasən, maliyyə xidmətlərinə çıxışın yaxşı olduğu ölkələrdə kiçik və orta sahibkarlığın inkişaf tempi daha yüksək olur. Bu baxımdan Azərbaycanın bu istiqamətdə müsbət mövqedə olması iqtisadi diversifikasiya siyasəti üçün də əhəmiyyətlidir.
Bununla yanaşı, hesabatda vurğulanan əsas məqam bazar rəqabəti və iflas prosedurları ilə bağlı zəifliklərdir. Rəqabət mühitinin zəif qiymətləndirilməsi iqtisadi səmərəlilik və məhsuldarlıq baxımından mühüm siqnaldır. Qlobal təcrübə göstərir ki, rəqabətin məhdud olduğu bazarlarda qiymətlərin formalaşması daha az çevik olur və innovasiya tempi zəifləyir. Avropa Komissiyası və OECD-nin araşdırmaları da göstərir ki, rəqabət səviyyəsi yüksək olan iqtisadiyyatlarda məhsuldarlıq göstəriciləri daha stabil və yüksək olur.
Xüsusilə bazar iştirakçılarının konsolidasiyası və rəqabət davranışlarının tənzimlənməsi məsələləri institusional islahatların diqqət mərkəzində olmalıdır. Birləşmələrin monitorinqi, antiinhisar mexanizmlərinin gücləndirilməsi və şəffaflığın artırılması iqtisadi balansın qorunması üçün vacib elementlərdir. Eyni zamanda dövlət satınalmaları sisteminin təkmilləşdirilməsi rəqabət mühitinin genişlənməsinə birbaşa təsir edən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Qlobal praktikada açıq və rəqabətli satınalma sistemləri iqtisadi effektivliyi artıran əsas institusional mexanizmlərdən hesab olunur.
Birbaşa xarici investisiyaların məhsuldarlığa təsiri ilə bağlı qeyd olunan məqam da diqqətçəkicidir. Xarici kapitalın iştirak etdiyi müəssisələrdə idarəetmə standartlarının yüksəlməsi, texnologiya transferi və beynəlxalq təcrübənin tətbiqi məhsuldarlığın artmasına səbəb olur. Bu səbəbdən investisiya mühitinin daha cəlbedici və rəqabətli olması strateji prioritet olaraq qalır. Qlobal investisiya trendləri də göstərir ki, institusional şəffaflıq və hüquqi sabitlik xarici investisiyaların əsas yönləndirici faktorlarıdır.
Sərhədlərarası ticarət sahəsində qeyd olunan çətinliklər isə qeyri-tarif baryerləri və logistika proseslərinin optimallaşdırılması ilə bağlıdır. Dünya Ticarət Təşkilatının qiymətləndirmələrinə görə, ticarət prosedurlarının sadələşdirilməsi ixrac və idxal xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Azərbaycanın bu sahədə müəyyən irəliləyişlərə malik olmasına baxmayaraq, logistika və uyğunluq xərclərinin azaldılması potensialı qalmaqdadır.
Ümumilikdə, Dünya Bankının qiymətləndirməsi Azərbaycan iqtisadiyyatının ikili mənzərəsini ortaya qoyur. Bir tərəfdən maliyyə xidmətlərinə çıxış və tənzimləyici baza nisbətən güclü mövqedədir, digər tərəfdən isə rəqabət mühiti, institusional şəffaflıq və ticarət prosedurları üzrə struktur islahatlara ehtiyac qalır. Bu balanslı yanaşma iqtisadi islahatların növbəti mərhələsi üçün prioritet istiqamətlərin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.
AzNews.az