Cari ilin ilk rübündə Azərbaycanın kərə yağı və süddən hazırlanmış digər yağlar üzrə idxalında əhəmiyyətli azalma qeydə alınıb. Ölkəyə 5 717 ton məhsul idxal olunub və bunun dəyəri 36,2 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Bu göstərici həcm üzrə 25,6 faiz, dəyər üzrə isə 32,6 faiz azalma deməkdir. Eyni zamanda, ümumi idxal strukturunda bu məhsulların payı 0,9 faiz səviyyəsində qalır ki, bu da onların bazar daxilində nisbi, lakin sabit istehlak kateqoriyası olduğunu göstərir.
Kərə yağı və süd məhsulları bazarında idxalın azalması bir neçə paralel amillə izah oluna bilər. Birinci faktor kimi qlobal qiymət dinamikası çıxış edir. Son dövrlərdə süd məhsulları üzrə beynəlxalq qiymətlərdə dalğalanmalar müşahidə olunsa da, bəzi bazarlarda normallaşma meylləri görünür. FAO-nun ərzaq qiymətləri indeksinə əsasən, süd məhsulları üzrə qiymətlər əvvəlki illərdəki pik səviyyələrdən sonra müəyyən korreksiya mərhələsinə daxil olub. Bu isə idxalın dəyər ifadəsində azalmasına təsir göstərə bilər.
İkinci mühüm amil daxili bazarda istehsal və istehlak balansı ilə bağlıdır. Azərbaycanda süd emalı sənayesinin genişlənməsi və yerli istehsalın artması bəzi məhsul kateqoriyalarında idxal asılılığını qismən azaldır. Xüsusilə kərə yağı kimi əlavə dəyərli məhsullarda yerli istehsalın bazar payının artması idxalın həcminə birbaşa təsir göstərir. Bu tendensiya ərzaq təhlükəsizliyi siyasəti çərçivəsində daxili istehsalın stimullaşdırılması ilə də uyğunluq təşkil edir.
Qlobal təchizat zəncirində sabitləşmə meylləri də nəzərə alınmalıdır. 2022-2023 dövründə müşahidə olunan logistika və enerji xərclərindəki kəskin artım sonrakı mərhələdə qismən normallaşma ilə əvəz olunub. Bu isə bəzi məhsullar üzrə qiymət təzyiqlərinin azalmasına və idxal strukturunda dəyişikliklərə səbəb olur. Nəticədə həm həcm, həm də dəyər göstəricilərində azalma qeydə alına bilir.
Makroiqtisadi kontekstdə isə Azərbaycanın ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin 21,9 faiz azalması fonunda idxalın 29,3 faiz azalması diqqət çəkir. Bu dinamika iqtisadi aktivlikdə və xarici tələbdə müəyyən yavaşıma ilə əlaqələndirilə bilər. Bununla yanaşı, ixracın 15,4 faiz azalmasına baxmayaraq müsbət ticarət saldosunun 93,4 faiz artması enerji sektorundan daxilolmaların hələ də əsas dayaq rolunu oynadığını göstərir.
Kərə yağı və süd yağları kimi məhsulların idxal dinamikası ümumilikdə ərzaq bazarının struktur dəyişikliklərini əks etdirir. Qlobal ərzaq bazarlarında qiymətlərin sabitləşməsi, daxili istehsalın genişlənməsi və istehlak strukturundakı dəyişikliklər bu nəticəni formalaşdıran əsas faktorlar kimi çıxış edir. Mövcud tendensiyalar göstərir ki, ərzaq məhsulları üzrə idxal daha çox keyfiyyət, qiymət və yerli istehsal balansı əsasında formalaşan çevik modelə keçid edir.
AzNews.az