2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanın plastmassa və onlardan hazırlanan məmulatlar ixracı 65,4 milyon dollar və 67,7 min ton səviyyəsində qeydə alınıb. Rəsmi statistikaya görə, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həm dəyər, həm də həcm baxımından azalıb. Paralel olaraq ümumi xarici ticarət dövriyyəsində də daralma müşahidə olunur, lakin idxalın daha kəskin azalması nəticəsində müsbət saldo əhəmiyyətli dərəcədə artıb və 1,4 milyard dollara yaxınlaşıb.
Plastmassa məhsullarının ixracındakı azalma ilk baxışda sektor üzrə zəifləmə kimi görünə bilər, lakin bu dinamika daha geniş qlobal iqtisadi kontekst çərçivəsində qiymətləndirildikdə fərqli mənzərə ortaya çıxır. Son illərdə dünya bazarında plastmassa və polimer məhsullarına tələbat enerji qiymətlərinin dəyişkənliyi, istehsal xərclərinin artması və ekoloji tənzimləmələrin sərtləşməsi fonunda qeyri-sabit xarakter daşıyır. Xüsusilə Avropa İttifaqı və digər inkişaf etmiş bazarlarda təkrar emal və alternativ materiallara keçidin sürətlənməsi ilkin plastmassa məhsullarına olan tələbatın artım tempini məhdudlaşdırır. Bu isə ixracyönümlü istehsalçılar üçün qiymət və bazar payı baxımından əlavə təzyiq yaradır.
Azərbaycanın ixrac strukturunda plastmassa məhsullarının payının 1,2 faiz səviyyəsində qalması bu sahənin hələlik əsas ixrac drayveri olmadığını göstərir. Bununla belə, sektorun xammal bazası və neft-kimya sənayesi ilə sıx bağlılığı onu strateji baxımdan əhəmiyyətli edir. Qlobal təcrübə göstərir ki, xammal ixracından daha yüksək əlavə dəyər yaradan emal məhsullarına keçid uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlılıq üçün əsas istiqamətlərdən biridir. Bu baxımdan plastmassa məmulatlarının ixrac həcmlərində dalğalanmalar sənayenin transformasiya mərhələsində olduğunu göstərə bilər.
Ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin 21,9 faiz azalması fonunda ixracın 15,4 faiz, idxalın isə 29,3 faiz geriləməsi daha fərqli iqtisadi siqnallar verir. İdxalın daha sürətli azalması daxili bazarda tələb strukturunun optimallaşması və ya bəzi məhsullar üzrə yerli istehsalın genişlənməsi ilə izah oluna bilər. Eyni zamanda, müsbət saldonun 93,4 faiz artması xarici ticarət balansının möhkəmləndiyini göstərir ki, bu da makroiqtisadi sabitlik baxımından əhəmiyyətli göstəricidir.
Plastmassa ixracındakı azalma ilə yanaşı ümumi ticarət balansında yaranan müsbət dinamika göstərir ki, iqtisadiyyat təkcə ayrı-ayrı sektorların nəticələri ilə deyil, bütövlükdə struktur dəyişikliklərin təsiri altında formalaşır. Mövcud tendensiyalar onu deməyə əsas verir ki, yaxın perspektivdə qeyri-neft sektorunda daha dərin emal sahələrinin inkişafı, ixracın coğrafiyasının genişləndirilməsi və məhsul diversifikasiyası əsas prioritetlərdən biri olaraq qalacaq. Bu yanaşma həm qlobal bazarlardakı dəyişkənliyə adaptasiyanı asanlaşdırır, həm də ixrac gəlirlərinin daha stabil mənbələr hesabına formalaşmasına şərait yaradır.
AzNews.az