2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanda mehmanxana və mehmanxana tipli obyektlərdə qeydə alınan gecələmələrin sayı 3,5 faiz azalaraq 838,2 minə düşsə də, sektorun gəlirləri 2,9 faiz artaraq 128,7 milyon manata çatıb. Bu ziddiyyətli dinamika turizm sektorunda kəmiyyət azalması fonunda gəlir strukturunun dəyişdiyini və xidmət dəyərinin nisbətən yüksəldiyini göstərir. Eyni zamanda, əcnəbi turistlərin gecələmələrinin artması ümumi bazar strukturunda müəyyən keyfiyyət dəyişikliklərinin baş verdiyini təsdiqləyir.
Statistik göstəricilər göstərir ki, ümumi gecələmələrin azalması əsasən daxili turizm seqmentində zəifləmə ilə bağlıdır. Azərbaycan vətəndaşlarının mehmanxanalarda keçirdiyi gecələrin payı 41,1 faiz təşkil edir ki, bu da daxili tələbin əvvəlki dövrlə müqayisədə daha həssas olduğunu göstərir. Buna qarşılıq olaraq, əcnəbilərin gecələmələrinin 1,8 faiz artması xarici turizm axınının nisbətən daha sabit qaldığını və Azərbaycanın müəyyən bazarlarda cəlbediciliyini qoruduğunu göstərir.
Coğrafi bölgü turizm fəaliyyətinin yüksək dərəcədə mərkəzləşdiyini ortaya qoyur. Gecələmələrin 57,8 faizinin Bakıda, əcnəbilər üzrə isə 78,9 faizinin paytaxtda cəmlənməsi regionlarda turizm potensialının hələ tam reallaşmadığını göstərir. Qusar və Naftalan kimi istiqamətlərdə nisbətən yüksək göstəricilər qeydə alınsa da, digər regionlarda aşağı istifadə səviyyəsi turizm infrastrukturunun və məhsul müxtəlifliyinin daha da inkişaf etdirilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir.
Mehmanxanaların doluluq səviyyəsinin ölkə üzrə 18,1 faiz olması və illik müqayisədə azalması da sektor üçün əsas siqnallardan biridir. Bu göstərici qlobal turizm bazarları ilə müqayisədə aşağı hesab olunur və mövcud tutumun tam istifadə olunmadığını göstərir. Bununla yanaşı, bəzi regionlarda, xüsusilə Qusar və Naftalanda daha yüksək doluluq səviyyəsi həmin istiqamətlərin spesifik turizm məhsulları ilə fərqləndiyini göstərir. Bu isə regional ixtisaslaşmanın turizm inkişafında effektiv model ola biləcəyini təsdiqləyir.
Gəlirlərin artması isə daha çox xidmət strukturunda baş verən dəyişikliklərlə izah olunur. Nömrə xidmətlərinin payının yüksək qalması ilə yanaşı, ictimai iaşə və digər əlavə xidmətlərin gəlirdə əhəmiyyətli yer tutması turist başına düşən xərclərin müəyyən qədər artdığını göstərir. Bu, qiymət siyasətində korrektələr, xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsi və ya daha yüksək gəlirli turist seqmentinə yönəlmə ilə əlaqəli ola bilər.
Qlobal kontekstdə turizm sənayesi pandemiyadan sonrakı mərhələdə kəmiyyət artımından daha çox gəlirlilik və davamlılıq modelinə keçid edir. Azərbaycanın mövcud göstəriciləri də bu tendensiya ilə müəyyən dərəcədə uyğunluq təşkil edir. Daha az turistlə daha yüksək gəlir əldə etmək modeli uzunmüddətli perspektivdə sektorun dayanıqlılığı baxımından daha səmərəli hesab olunur.
Beləliklə, 2026-cı ilin ilk rübündə mehmanxana sektorunda müşahidə olunan azalma və paralel gəlir artımı turizmdə struktur transformasiyasının ilkin siqnalları kimi çıxış edir. Bu dinamikanın davamlı olması üçün regionlarda turizm məhsullarının şaxələndirilməsi, daxili turizmin stimullaşdırılması və yüksək əlavə dəyər yaradan xidmətlərin genişləndirilməsi əsas istiqamətlər olaraq qalır.
AzNews.az