Milli Məclisdə Gömrük Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklər çərçivəsində diplomatik heyət üzvləri üçün mövcud güzəştlərin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Qanun layihəsinə əsasən, xarici dövlətlərin Azərbaycandakı diplomatik nümayəndəliklərinin əməkdaşları və onların ailə üzvləri şəxsi istifadə üçün nəzərdə tutulan malları və nəqliyyat vasitələrini gömrük rüsumları və digər ödənişlərdən azad şəkildə ölkəyə gətirib apara biləcəklər. Sənəd artıq birinci oxunuşda qəbul edilib.
Bu dəyişiklik mahiyyət etibarilə beynəlxalq diplomatik münasibətlərdə qəbul olunmuş standartların milli qanunvericiliyə daha sistemli şəkildə inteqrasiyası kimi qiymətləndirilə bilər. Diplomatik nümayəndəliklər üçün gömrük və vergi güzəştləri uzun illərdir ki, dövlətlərarası münasibətlərin institusional çərçivəsini müəyyən edən əsas mexanizmlərdən biridir. Bu yanaşma qarşılıqlılıq prinsipi əsasında formalaşır və ölkələrin bir-birinin diplomatik nümayəndəliklərinə bərabər şərait yaratmasını təmin edir.
Qlobal praktikada bu cür güzəştlər yalnız diplomatik fəaliyyətin effektivliyini artırmaq məqsədi daşımır, eyni zamanda ölkənin beynəlxalq imicinə və investisiya mühitinə dolayı təsir göstərir. Xarici diplomatların və beynəlxalq təşkilat nümayəndələrinin fəaliyyət şəraitinin sadələşdirilməsi həmin ölkənin açıq və əməkdaşlığa hazır iqtisadi mühit formalaşdırdığını göstərən indikatorlardan biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan, gömrük prosedurlarının optimallaşdırılması və inzibati yükün azaldılması biznes mühitinin ümumi liberallaşdırılması siyasəti ilə paralel şəkildə qiymətləndirilə bilər.
İqtisadi aspektdən yanaşdıqda, bu tip güzəştlərin fiskal təsiri məhdud olur, çünki söhbət geniş kütləvi idxaldan deyil, konkret və məhdud kateqoriyaya aid şəxslərin fərdi istifadəsindən gedir. Əvəzində isə institusional faydalar daha ön plana çıxır. Diplomatik nümayəndəliklərin fəaliyyətinin asanlaşdırılması beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarının genişlənməsinə, çoxtərəfli layihələrin təşviqinə və nəticə etibarilə ölkəyə daxil olan investisiya və layihə axınlarına müsbət təsir göstərə bilir.
Bununla yanaşı, qanunvericilikdə bu sahənin dəqiq tənzimlənməsi şəffaflıq və hüquqi müəyyənlik baxımından da vacibdir. Güzəştlərin tətbiq dairəsinin aydın şəkildə müəyyən olunması həm sui-istifadə risklərini minimuma endirir, həm də dövlət orqanları ilə diplomatik korpus arasında operativ və səmərəli koordinasiyanı təmin edir. Bu isə ümumilikdə idarəetmə keyfiyyətinin yüksəlməsi ilə nəticələnir.
Nəticə etibarilə, Gömrük Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklər yalnız texniki xarakter daşımır, həm də Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi və diplomatik sistemə inteqrasiyasının daha çevik və müasir mexanizmlərlə davam etdirildiyini göstərir. Bu yanaşma institusional sabitlik və açıq iqtisadi modelin gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
AzNews.az