Milli Məclisdə birinci oxunuşdan keçən Gömrük Məcəlləsinə təklif olunan son dəyişikliklər xarici ticarət iştirakçıları üçün malların anbarlarda saxlanılması prosedurunu əhəmiyyətli dərəcədə sadələşdirir. Yeni tənzimləməyə əsasən, malların saxlanc proseduru lisenziyalaşdırılmış müvəqqəti saxlanc yerləri və gömrük anbarları ilə yanaşı, həm də gömrük orqanının icazəsi və müvafiq meyarlar əsasında razılaşdırılmış digər saxlanc yerlərində də mümkün olacaqdır. Bu addım mahiyyət etibarilə dövlətin xarici ticarət dövriyyəsində iştirak edən subyektlər üzərindəki inzibati yükü azaltmaq və logistik çevikliyi artırmaq strategiyasının tərkib hissəsidir.
Dünya Ticarət Təşkilatının (DTT) Ticarətin Asanlaşdırılması Sazişi çərçivəsində qlobal miqyasda tətbiq edilən "fast-track" (sürətli keçid) və liberal saxlanc rejimləri göstərir ki, bürokratik maneələrin minimuma endirilməsi birbaşa xarici investisiyaların cəlbediciliyini artırır. Azərbaycanın bu islahatı Avropa İttifaqının Gömrük Məcəlləsi ilə unifikasiya istiqamətində atılan addım kimi qiymətləndirilə bilər. Lisenziya tələbinin müvafiq icra hakimiyyəti tərəfindən müəyyən edilmiş tələblərə cavab verən "icazə sistemi" ilə əvəzlənməsi, bazara giriş baryerlərini aşağı salmaqla rəqabət mühitini canlandıracaqdır. Bu, xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün əlavə infrastruktur xərclərindən yayınmaq və öz istehsal sahələrinə yaxın ərazilərdə saxlanc imkanı əldə etmək deməkdir.
İqtisadi baxımdan yanaşdıqda, malların gömrük orqanları ilə razılaşdırılmış alternativ yerlərdə saxlanılması tədarük zəncirindəki "shuttle" (məki) daşımaları azaldaraq nəqliyyat xərclərinə qənaət edilməsinə şərait yaradır. Müasir logistikada "just-in-time" (tam vaxtında) prinsipi ilə işləyən şirkətlər üçün anbar əməliyyatlarının optimallaşdırılması məhsulun maya dəyərinin 5-8% civarında azalmasına səbəb ola bilir. Azərbaycanın tranzit potensialını və Orta Dəhliz layihəsindəki strateji rolunu nəzərə alsaq, gömrük prosedurlarının rəqəmsallaşması və sadələşməsi ölkənin regional logistika mərkəzinə çevrilməsi hədəflərini sürətləndirir.
Dəyişikliyin digər mühüm tərəfi isə gömrük nəzarətinin effektivliyinin saxlanılması şərtilə sahibkarın manevr imkanlarının genişlənməsidir. İcazə sistemi dövlət nəzarətini zəiflətmir, əksinə, rəqəmsal uçot və risklərin idarə edilməsi sistemləri vasitəsilə daha şəffaf nəzarət mexanizmi formalaşdırır. Bu cür yanaşma beynəlxalq hesabatlarda, o cümlədən "Logistics Performance Index" (LPI) göstəricilərində Azərbaycanın mövqeyinin yaxşılaşmasına müsbət təsir göstərəcəkdir. Sonda qeyd etmək lazımdır ki, qanunvericilikdəki bu təkamül həm ixrac, həm də idxal əməliyyatlarında vaxt itkisini önləyərək daxili bazarın inflyasiya təzyiqlərindən qorunmasına dolayısı ilə töhfə verəcəkdir.
AzNews.az