Aqrar sektorun üzləşdiyi əsas çətinliklərin iqlim dəyişikliyi ilə bağlı olduğu söylənilir.
Doğrudan da aqrar sektor üçün iqlim dəyişikliyi artıq “risklərdən biri” yox, bir çox hallarda əsas sistemik riskə çevrilir - xüsusilə Azərbaycan kimi yarı quraq iqlimə malik ölkələrdə.
Problem nədən ibarətdir?
Aznews.az araşdırıb.
İqlim dəyişikliyi kənd təsərrüfatına 3 əsas tərəfdən zərbə vurur:
1. Su qıtlığı və quraqlıq
Yağıntılar qeyri-sabitləşir
Su ehtiyatları azalır
Suvarmadan asılılıq artır
Azərbaycanın bir çox bölgəsində məhsuldarlıq artıq suya bağlıdır.
2. Temperaturun artması
Bitkilərin vegetasiya dövrü dəyişir
Bəzi məhsullar (məsələn, buğda) daha tez “yanır”
Torpağın rütubəti sürətlə itir
Bu, xüsusilə aran zonaları üçün kritikdir.
3. Ekstremal hava hadisələri
Dolu, sel, qəfil şaxtalar artır
Proqnozlaşdırma çətinləşir
Fermerlər üçün əsas problem: riskin idarə olunmamasıdır
Amma tək səbəb iqlim deyil
“Əsas çətinlik iqlimdir” demək bir qədər yarımçıqdır. Çünki iqlim təsiri çox vaxt aşağıdakı problemlərlə birləşərək böyüyür:
Su idarəçiliyinin zəifliyi (kanallar, itkilər)
Texnologiya çatışmazlığı (damcılı suvarma az yayılıb)
Sığorta və risk mexanizmlərinin zəifliyi
Kiçik təsərrüfatların parçalanmış strukturu
Yəni iqlim problemi çox vaxt “idarəetmə problemi ilə birlikdə” böyüyür.
Real təsir nədir?
İqlim dəyişikliyi:
məhsuldarlığı azaldır
xərcləri artırır
gəliri qeyri-sabit edir
Nəticədə: fermer daha çox risk alır, amma daha az qazanc əldə edir
Çıxış yolu nədir?
Sadəcə iqlimi “günahlandırmaq” kifayət etmir. Effektiv yanaşma:
Su idarəçiliyinin modernləşdirilməsi
İqlimə davamlı sortların tətbiqi
Aqrar sığortanın genişləndirilməsi
Rəqəmsal və dəqiq əkinçilik (precision agriculture)
Deməli, İqlim dəyişikliyi aqrar sektor üçün həqiqətən əsas təhdidlərdən biridir, amma:
onun təsiri ölkənin institusional hazırlığından asılıdır.
Nuray, Aznews.az