2026-cı ilin ilk rübündə Azəristiliktəchizat ASC tərəfindən 952,6 min Qkal istilik enerjisinin istehsalı qeydə alınıb və bu göstərici illik müqayisədə 5 faiz artım deməkdir. Eyni zamanda, topdansatış qaydasında Azərenerji ASC-dən alınan istilik enerjisində cüzi azalma müşahidə olunub. Maraqlı məqam isə ümumi qaz sərfiyyatının artmasına baxmayaraq, xüsusi sərfiyyatın azalması və bunun nəticəsində ciddi həcmdə təbii qaza qənaət edilməsidir.
İstilik enerjisi istehsalında artımın əsas səbəbləri sırasında urbanizasiya səviyyəsinin yüksəlməsi, yaşayış fondunun genişlənməsi və mərkəzləşdirilmiş istilik sistemlərinə tələbatın artması dayanır. Qlobal miqyasda da şəhərləşmə prosesi istilik enerjisinə olan ehtiyacı artıran əsas faktor kimi çıxış edir. Məsələn, Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, dünya üzrə istilik enerjisi tələbi son onillikdə orta hesabla 2-3 faiz artım tempini qoruyub. Bu baxımdan Azərbaycanda qeydə alınan 5 faizlik artım regional dinamika ilə müqayisədə daha yüksək hesab oluna bilər və bu, sektorun aktiv genişlənmə mərhələsində olduğunu göstərir.
Digər tərəfdən, enerji səmərəliliyinin yüksəldilməsi istiqamətində əldə olunan nəticələr xüsusi diqqət çəkir. Qazın xüsusi sərfiyyatının 136,4 kubmetr/Qkal səviyyəsinə qədər azalması texnoloji modernizasiya və idarəetmədə optimallaşdırma tədbirlərinin effektivliyini göstərir. Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə bu göstərici 140-160 kubmetr/Qkal intervalında dəyişir. Deməli, mövcud nəticə beynəlxalq praktikaya yaxınlaşma tendensiyasını əks etdirir. 665 min kubmetrdən çox qaz qənaəti isə həm iqtisadi, həm də ekoloji baxımdan əhəmiyyətli göstəricidir. Bu, eyni zamanda karbon emissiyalarının azaldılması istiqamətində də müsbət təsir yaradır.
İstilik enerjisinin demək olar ki, tam hissəsinin təbii qaz hesabına istehsal olunması Azərbaycanın enerji balansının struktur xüsusiyyətlərini əks etdirir. Qlobal tendensiyada isə alternativ mənbələrin, xüsusilə bioenerji və geotermal resursların istilik sektorunda payı tədricən artır. Bu kontekstdə elektrik enerjisi ilə işləyən qazanxanaların, o cümlədən Şuşa şəhərində tətbiq olunan modelin genişləndirilməsi gələcəkdə enerji mənbələrinin diversifikasiyası baxımından əhəmiyyətli ola bilər.
Topdansatış istilik enerjisinin azalması isə daxili istehsalın genişlənməsi və müstəqil generasiya imkanlarının artması ilə izah oluna bilər. Bu tendensiya enerji təhlükəsizliyi baxımından müsbət qiymətləndirilir, çünki idxal və ya kənar mənbələrdən asılılıq səviyyəsi aşağı düşür. Eyni zamanda, daxili istehsalın artması tarif siyasəti və xərclərin optimallaşdırılması baxımından da daha çevik idarəetmə imkanları yaradır.
Ümumilikdə, təqdim olunan göstəricilər istilik təchizatı sektorunda həm kəmiyyət, həm də keyfiyyət baxımından paralel inkişafın baş verdiyini göstərir. Enerji istehsalının artımı ilə yanaşı, resurslardan daha səmərəli istifadə olunması və texnoloji yenilənmə istiqamətində irəliləyişlər sektorun dayanıqlı inkişaf trayektoriyasına daxil olduğunu deməyə əsas verir. Bu dinamika orta müddətli perspektivdə həm iqtisadi səmərəliliyin, həm də enerji sisteminin sabitliyinin güclənməsinə xidmət edən əsas faktorlar sırasında yer alır.
AzNews.az