"ICE London" qitələrarası birjasında keçirilən ticarət əməliyyatlarının gedişində “Brent” neftinin ixracına dair 2026-cı ilin iyul müqaviləsinin dəyəri 1,03% artaraq 1 barelə görə 101.09 ABŞ dolları təşkil edib.
Aznews.az xəbər verir ki, Nyu-Yorkun "NYMEX" əmtəə birjasında 2026-cı ilin iyun ayında ixrac etməklə "WTI" markalı neftin 1 barelinin qiyməti isə 0,76% azalaraq 95.53 ABŞ dollarına bərabər olub.
“Brent”in bahalaşmasının əsas səbəblərindən biri qlobal geosiyasi risklərin enerji bazarına təsirinin davam etməsidir. Yaxın Şərqdə və əsas nəqliyyat marşrutlarında qeyri-müəyyənlik beynəlxalq bazarda daşınma və təchizat risklərini artırır. Bu faktor xüsusilə Avropa və Asiya bazarlarına istiqamətlənən “Brent” qiymətlərində daha güclü hiss olunur. İnvestorlar potensial təklif məhdudiyyətlərini qiymətlərə əvvəlcədən daxil etdikləri üçün bazarda premium effekt yaranır.
WTI markasında müşahidə olunan cüzi ucuzlaşma isə ABŞ bazarındakı fərqli iqtisadi siqnallarla əlaqələndirilir. ABŞ-də şist nefti hasilatının yüksək qalması, kommersiya ehtiyatları və daxili logistika imkanları “WTI” qiymətlərinə təzyiq yaradan amillər sırasındadır. Bu fərq bir daha göstərir ki, qlobal neft bazarı vahid struktur kimi görünsə də, regional dinamikalar qiymət formalaşmasına ciddi təsir edir.
Neft qiymətlərinin 100 dollar ətrafında qalması enerji ixracatçısı ölkələr üçün hələ də əlverişli fiskal şərait yaradır. Azərbaycan kimi ixrac yönümlü enerji iqtisadiyyatları üçün bu səviyyə dövlət büdcəsi, valyuta ehtiyatları və tədiyə balansı baxımından müsbət faktor hesab olunur. Mövcud qiymətlər dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan baza neft qiymətindən xeyli yüksək olduğuna görə enerji gəlirlərində əlavə fiskal marja formalaşdırır.
Digər tərəfdən, yüksək neft qiymətləri qlobal iqtisadiyyat üçün ikitərəfli təsir yaradır. Enerji ixracatçıları əlavə gəlir əldə etdiyi halda, idxalçı ölkələrdə istehsal və logistika xərcləri artır. Bu isə inflyasiya təzyiqlərini gücləndirərək mərkəzi bankların faiz siyasətinə təsir edir. Son dövrlərdə enerji bazarındakı dəyişkənlik qlobal inflyasiya proqnozlarının yenidən yuxarı istiqamətdə korreksiya olunmasının əsas səbəblərindən biri hesab olunur.
Eyni zamanda, qiymətlərin yüksək qalması alternativ enerji sektoruna investisiya axınını sürətləndirir. Qlobal enerji keçidi siyasəti fonunda bərpa olunan enerji layihələrinin iqtisadi səmərəliliyi artır və bu, uzunmüddətli perspektivdə neft bazarında struktur dəyişiklikləri yarada bilər. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin proqnozlarına görə, qarşıdakı onillikdə yaşıl enerji texnologiyalarına investisiyalar rekord səviyyəyə çata bilər.
Bazarda diqqət çəkən digər məqam neft qiymətlərinin artıq yalnız fiziki tələb-təklif balansı ilə deyil, maliyyə bazarları və investor gözləntiləri ilə də sıx bağlı olmasıdır. Fyuçers bazarlarında formalaşan qiymətlər geosiyasi xəbərlər, monetar siyasət və qlobal iqtisadi proqnozlarla sürətlə dəyişir. Bu isə enerji bazarında volatilliyin uzun müddət yüksək qalacağını göstərir.
Ümumilikdə, “Brent” və “WTI” qiymətlərindəki fərqli dinamika qlobal enerji bazarının daha mürəkkəb mərhələyə daxil olduğunu göstərir. Geosiyasi risklər, regional təklif balansı və iqtisadi gözləntilər qiymət formalaşmasında paralel rol oynamağa davam edir. Bu şəraitdə enerji ixracatçıları üçün yüksək gəlir imkanları qorunsa da, bazardakı dəyişkənlik uzunmüddətli iqtisadi planlaşdırmanı daha vacib edir.
Nuray, AzNews.az