Bu rəqəmlər qlobal enerji bazarında maraqlı və bir qədər ziddiyyətli mənzərə yaradır. Bir tərəfdən, 2026-cı il üzrə proqnozun aşağı salınması bazarda yaxın dövr üçün müəyyən zəifləmə gözləntilərinin olduğunu göstərir. Digər tərəfdən isə 2027-ci il üçün hasilatın rekord səviyyəyə — 109,5 milyon barelə çatacağı proqnozu böyük enerji istehsalçılarının uzunmüddətli perspektivdə bazarın hələ də neftdən tam uzaqlaşmadığını düşündüyünü ortaya qoyur.
Ən diqqətçəkən məqam 2026 proqnozunun əvvəlki hesabatla müqayisədə 2,67 milyon barel azaldılmasıdır. Bu, təsadüfi texniki korrektə deyil. Adətən belə ciddi dəyişikliklər qlobal iqtisadi artım tempinin zəifləməsi, sənaye istehlakında ehtiyatlılıq, Çin və Avropa bazarlarında tələb riskləri, həmçinin alternativ enerji keçidinin müəyyən təsirləri ilə bağlı olur. Yəni EIA faktiki olaraq deyir ki, yaxın mərhələdə bazarda əvvəl düşünüldüyü qədər sürətli tələb artımı gözlənilmir.
Amma paralel olaraq 2027-ci ildə hasilatın yenidən yüksəlməsi daha strateji yanaşmanı göstərir. ABŞ, Yaxın Şərq ölkələri və OPEC+ daxilində böyük istehsalçılar görünür hesab edirlər ki, dünya iqtisadiyyatı tam “post-neft” mərhələsinə keçməyib. Elektrikli avtomobillərin yayılması, yaşıl enerji proqramları və karbon siyasəti artsa da, qlobal sənaye, logistika, aviasiya və petrokimya sektoru hələ uzun müddət neftə bağlı qalacaq.
Burada siyasi faktor da var. Son illər enerji təhlükəsizliyi məsələsi yenidən prioritetə çevrilib. Xüsusilə Russia-Ukraine War sonrası Avropa və digər regionlar enerji təchizatının stabilliyini ideoloji keçidlərdən daha vacib hesab etməyə başlayıb. Bu isə neft və qaz investisiyalarını tam dayandırmağa imkan vermir.
Azərbaycan üçün isə bu dinamika həm imkan, həm də risk yaradır. Əgər qiymətlər yüksək qalmasa belə, qlobal hasilatın artması bazarda neftin strateji əhəmiyyətini qoruduğunu göstərir. Bu, enerji ixracatçısı kimi Azerbaijan üçün müəyyən sabitlik deməkdir. Amma eyni zamanda istehsalın sürətlə artması gələcəkdə təklif bolluğu riskini də yüksəldə bilər. Xüsusilə ABŞ şist nefti və OPEC daxilində hasilat artımları qiymətlərə təzyiq yarada bilər.
Yəni EIA hesabatının əsas mesajı belə görünür: dünya yaşıl keçiddən danışır, amma iqtisadi sistem hələ də böyük həcmdə neft istehlak etməyə davam edir. Bunun nəticəsində yaxın illərdə qlobal enerji siyasətində “keçid dövrünün paradoksu” davam edəcək — alternativ enerji inkişaf edir, amma neft hasilatı da paralel şəkildə artır.
Nuray, Aznews.az