Azərbaycanda sənaye istehsalı cüzi artıb - ŞƏRH

13 May 2026 13:14 (UTC+04:00)
Bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycandakı sənaye müəssisələri və bu sahədə fəaliyyət göstərən fərdi sahibkarlar 21 milyard 120,4 milyon manat dəyərində məhsul istehsal edib. Aznews.az bu barədə Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir. Məlumata görə, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,3 % çoxdur. Bununla belə, son 1 ildə qeyri-neft-qaz sənaye istehsalının dəyəri 7,2 % artaraq 7 milyard 92,2 milyon manat təşkil edib.

Bu statistika Azərbaycan iqtisadiyyatında artıq bir neçə ildir müşahidə olunan mühüm tendensiyanı təsdiqləyir: ümumi sənaye artımı zəif olsa da, qeyri-neft sənayesi daha sürətli genişlənir. Rəqəmlər arasındakı fərq əslində iqtisadi strukturun dəyişməsinin göstəricisidir.

Ümumi sənaye istehsalının cəmi 0,3% artması onu göstərir ki, neft-qaz sektoru əvvəlki kimi yüksək dinamika yaratmır. Bu, həm hasilat məhdudiyyətləri, həm yataqların təbii azalması, həm də qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklərlə bağlıdır. Yəni uzun illər Azərbaycan sənayesinin əsas lokomotivi olan enerji sektoru artıq iqtisadi artımı əvvəlki sürətlə daşıya bilmir.

Amma qeyri-neft-qaz sənayesində 7,2%-lik artım daha əhəmiyyətli siqnaldır. Çünki bu artım iqtisadiyyatın daha çox emal, istehsal və daxili sənaye potensialı hesabına genişlənməyə başladığını göstərir. Buraya qida sənayesi, tikinti materialları, kimya, metallurgiya, tekstil, kənd təsərrüfatı emalı və digər sahələr daxildir.

Burada vacib məqam odur ki, qeyri-neft sənayesində artım ümumi sənaye artımından dəfələrlə yüksəkdir. Bu isə o deməkdir ki, enerji sektoru olmasaydı, sənaye statistikası daha fərqli görünə bilərdi. Başqa sözlə, qeyri-neft seqmenti hazırda iqtisadiyyatın əsas “canlı” hissəsinə çevrilməkdədir.

Bunun arxasında bir neçə faktor dayanır:

  • dövlətin sənaye zonaları və sənaye parkları siyasəti;
  • idxalın əvəzlənməsi istiqamətində istehsal təşviqləri;
  • regionlarda emal müəssisələrinin genişlənməsi;
  • postmüharibə dövründə tikinti və infrastruktur tələbinin artması;
  • daxili bazarın böyüməsi.

Lakin rəqəmlərə ehtiyatla yanaşmaq da lazımdır. Çünki qeyri-neft sənayesinin artımı hələlik ümumi iqtisadi çəkidə enerji sektorunu tam kompensasiya edəcək səviyyədə deyil. Yəni struktur transformasiyası başlayıb, amma tamamlanmayıb.

Digər vacib məsələ isə keyfiyyətdir. Sənaye artımı yalnız istehsal həcmi ilə deyil, texnologiya, ixrac qabiliyyəti və əlavə dəyər yaratmaq potensialı ilə qiymətləndirilir. Əgər artım əsasən daxili bazar və tikinti tələbi hesabına formalaşırsa, bu müəyyən mərhələdən sonra məhdudlaşa bilər. Dayanıqlı model üçün yüksək texnologiyalı və ixracyönümlü istehsalın payı artmalıdır.

Bununla belə, mövcud statistika bir şeyi açıq göstərir: Azerbaijan iqtisadiyyatında qeyri-neft sənayesi artıq sadəcə “alternativ sektor” deyil, tədricən strateji dayaqlardan birinə çevrilməyə başlayır.

Nuray, Aznews.az