87,9 milyard dollarlıq strateji valyuta ehtiyatı Azərbaycan üçün yalnız maliyyə göstəricisi deyil, həm də iqtisadi və geosiyasi dayanıqlılıq indikatorudur. Xüsusilə bir ay ərzində ehtiyatların təxminən 2,8 milyard dollar artması göstərir ki, ölkəyə güclü valyuta axını davam edir.
Bu artımın əsas mənbələri böyük ehtimalla yüksək enerji gəlirləri, xüsusilə neft qiymətlərinin artması, ixrac daxilolmaları və Dövlət Neft Fondunun aktivlərinin dəyər qazanması ilə bağlıdır. Son aylarda həm Azeri Light neftinin bahalaşması, həm də qızıl bazarındakı yüksəliş Azərbaycanın ehtiyatlarının dəyərinə müsbət təsir edir. Çünki strateji ehtiyatların mühüm hissəsi müxtəlif valyutalar və qızıl aktivləri formasında saxlanılır.
15%-lik illik artım kifayət qədər yüksək göstəricidir. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan yalnız cari xərcləri qarşılamaqla kifayətlənmir, paralel şəkildə maliyyə “təhlükəsizlik yastığını” da böyüdür. Belə ehtiyatlar bir neçə istiqamətdə strateji əhəmiyyət daşıyır:
Əslində 88 milyard dollara yaxın ehtiyat Azərbaycan iqtisadiyyatının ölçüsü ilə müqayisədə çox böyük rəqəmdir. Bu, ölkəyə regionda ən güclü maliyyə dayanıqlılıqlarından birini verir. Bir çox dövlətlər üçün valyuta ehtiyatı idxalı bir neçə ay təmin etməyə hesablanırsa, Azərbaycanın mövcud ehtiyatları daha geniş strateji imkan yaradır.
Burada diqqət çəkən başqa bir məqam da var: ehtiyatların artımı qeyri-neft sektorunun da tədricən genişləndiyi dövrə təsadüf edir. Yəni iqtisadiyyat hələ də əsas valyuta axınını enerji sektorundan əldə etsə də, paralel şəkildə sənaye, İKT, kənd təsərrüfatı və daxili ticarətdə də aktivlik müşahidə olunur. Bu kombinasiya maliyyə sabitliyini daha davamlı edə bilər.
Amma uzunmüddətli baxımdan əsas sual yenə dəyişmir: bu ehtiyatlar necə istifadə olunacaq? Çünki yüksək ehtiyatın özü məqsəd deyil. Əsas məsələ onların iqtisadi transformasiya, texnoloji modernizasiya və gələcək post-neft dövrünə hazırlıq üçün nə dərəcədə effektiv yönləndiriləcəyidir.
Hazırkı göstəricilər isə bir şeyi açıq göstərir: Azerbaijan hazırda həm regionun ən iri maliyyə ehtiyatlarından birinə malikdir, həm də qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik fonunda öz makroiqtisadi sabitliyini qorumağı bacarır.
Nuray, Aznews.az