Bu gündən etibarən Azərbaycanın ictimai nəqliyyat sahəsində ilk dəfə dəmir yollarında “SİMA Pay” - üztanıma ilə ödəniş sistemi tətbiq olunub.
Üztanıma ilə ödəniş sistemindən ilkin mərhələdə Bakı Dəmiryol Vağzalı, Sumqayıt Dəmiryol Vağzalı və “Koroğlu” dayanacağındakı turniketlərdən keçərkən istifadə etmək mümkündür. Növbəti mərhələdə həm Abşeron dairəvi marşrutu boyunca bütün stansiya və dayanacaqlarda, həm də ölkə üzrə dəmir yolu şəbəkəsində bu müasir xidmətin göstərilməsi planlaşdırılır.
Bu innovativ addım sərnişinlərə heç bir fiziki karta və ya cihaza ehtiyac duymadan turniketlərdən sürətli və daha rahat keçid imkanı verir, səyahətin başladığı ilk saniyədən texnoloji rahatlığı hiss etdirir. Sərnişinlər “ADY Mobile” mobil tətbiqində “Üztanıma ilə keçin” bölməsinə daxil olaraq bu xidmətdən yararlana bilərlər.
Azərbaycanın ictimai nəqliyyat sistemində ilk dəfə dəmir yollarında üztanıma ilə ödəniş mexanizminin tətbiqi rəqəmsal transformasiya baxımından mühüm mərhələdir. Bu addım təkcə yeni texnologiyanın tətbiqi deyil, həm də sərnişin davranışının və nəqliyyat xidmətlərinin idarə olunması modelinin dəyişməsi deməkdir. Burada əsas məqam odur ki, ödəniş vasitəsi artıq kart və ya telefon deyil, birbaşa insanın biometrik identifikasiyası olur.
Bu sistemin bir neçə strateji üstünlüyü var:
keçid sürətini artırır və pik saatlarda sıxlığı azalda bilər;
nağdsız ödəniş ekosistemini gücləndirir;
rəqəmsal xidmətlərə inteqrasiyanı sürətləndirir;
gələcəkdə vahid ağıllı nəqliyyat sisteminin formalaşmasına zəmin yaradır.
Xüsusilə Bakı-Sumqayıt istiqamətində gündəlik intensiv sərnişin axını nəzərə alınsa, turniketlərdə saniyələrlə ölçülən vaxt qənaəti belə ümumi sistem effektivliyinə ciddi təsir göstərə bilər. Dünyada Apple Pay, Google Pay və biometrik keçid sistemləri artıq hava limanları və metro şəbəkələrində geniş yayılıb. Azərbaycanın dəmir yollarında bu modelin tətbiqi ölkənin “smart mobility” istiqamətinə keçidinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.
Digər mühüm məsələ isə “ADY Mobile” üzərindən ekosistemin qurulmasıdır. Bu, gələcəkdə:
vahid rəqəmsal bilet,
fərdiləşdirilmiş tariflər,
abonement modelləri,
multimodal nəqliyyat inteqrasiyası
kimi imkanların yaranmasına şərait yarada bilər.
Bununla yanaşı, sistemin uğuru üçün iki məsələ həlledici olacaq:
Birincisi, biometrik məlumatların təhlükəsizliyi və ictimai etimad. İnsanlar bilməlidir ki, onların üz məlumatları necə saxlanılır, hansı standartlarla qorunur və üçüncü tərəflərlə paylaşılırmı.
İkincisi isə texniki sabitlikdir. Əgər sistem yüksək dəqiqliklə və gecikməsiz işləyərsə, vətəndaşların yeni texnologiyaya adaptasiyası sürətli olacaq. Əks halda ənənəvi kart sisteminə üstünlük davam edə bilər.
Ümumilikdə, bu addım Azərbaycanın rəqəmsal dövlət və ağıllı şəhər konsepsiyasına uyğun görünür. Əgər layihə uğurlu alınarsa, gələcəkdə metro, avtobus və digər ictimai nəqliyyat növlərində də biometrik ödənişlərin genişlənməsi mümkündür.