Azərbaycan hökumətinin 2027-ci ildə neft-qaz sektorunda azalmanın dayanacağını və istehsalın sabitləşəcəyini proqnozlaşdırması enerji iqtisadiyyatı baxımından mühüm siqnaldır. Bu, o deməkdir ki, hökumət yaxın illərdə neft hasilatındakı enmənin müəyyən mərhələdə tarazlaşacağını və sektorun artıq daha stabil trayektoriyaya keçəcəyini gözləyir.
Hazırda əsas diqqət çəkən məqam budur ki, hökumət 2025-ci il üçün neft-qaz sektorunda 3,3 faizlik azalma proqnozlaşdırır. Bu tendensiya son illərdə müşahidə olunan təbii hasilat enişi, yataqların yetkinləşməsi və qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklərlə əlaqələndirilə bilər. Azərbaycanın iqtisadi modeli uzun müddət enerji sektoruna əsaslandığı üçün neft-qaz istehsalındakı hər dəyişiklik ümumi iqtisadi artıma da təsir göstərir.
Bununla belə, 2027-ci il üzrə “sabitləşmə” proqnozu bir neçə məqamı göstərir:
yeni qaz layihələrinin iqtisadi təsiri;
mövcud yataqlarda hasilatın optimallaşdırılması;
ixrac marşrutlarının genişlənməsi;
enerji bazarlarında nisbətən balanslı gözləntilər.
Xüsusilə qaz sektorunun gələcək illərdə nefti müəyyən qədər kompensasiya etməsi ehtimal olunur. Avropanın enerji təhlükəsizliyi gündəmi fonunda Azərbaycanın qaz ixracı strateji əhəmiyyət qazanıb və bu faktor hökumətin daha optimist proqnozlarına təsir edə bilər.
Digər mühüm məqam isə qeyri-neft-qaz sektorunun rolu ilə bağlıdır. AMB-nin vurğuladığı kimi, 2026–2027-ci illərdə iqtisadi artımın əsas dayağı daxili və xarici məcmu tələbin dinamikası olacaq. Bu isə artıq iqtisadiyyatın tədricən enerji sektorundan daha çox:
istehsal,
xidmət,
logistika,
kənd təsərrüfatı,
sənaye
kimi sahələrə söykənməsi anlamına gəlir.
Əslində bu proqnozlar Azərbaycanın iqtisadi transformasiya mərhələsində olduğunu göstərir. Əvvəlki dövrlərdə əsas məsələ neft hasilatının artımı idisə, indi əsas məsələ neft gəlirlərinin azalması şəraitində iqtisadi sabitliyin qorunmasıdır.
Burada əsas risk isə qlobal enerji qiymətləri və xarici bazarlardakı iqtisadi dinamika ilə bağlıdır. Əgər dünya iqtisadiyyatında zəifləmə baş verərsə və enerji tələbi aşağı düşərsə, bu, həm neft-qaz gəlirlərinə, həm də qeyri-neft ixracına təsir göstərə bilər. Əksinə, regional logistika və enerji layihələrinin genişlənməsi Azərbaycan iqtisadiyyatına əlavə dayanıqlıq qazandıra bilər.
Ümumilikdə, hökumətin proqnozları göstərir ki, yaxın illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatında əsas strateji xətt “neft artımı modeli”ndən “dayanıqlı və şaxələndirilmiş inkişaf modeli”nə keçid olacaq.
Nuray, AzNews.az