Bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycandan 10 milyon 607,75 min ABŞ dolları dəyərində 34 min 228,05 ton metanol (metil spirti) ixrac edilib.
Aznews.az Dövlət Gömrük Komitəsinin statistikasına istinadən xəbər verir ki, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ixrac edilən məhsulun dəyəri 3,4 dəfə, həcmi isə 3,6 dəfə azalıb. Azərbaycan mənşəli əsas qeyri-neft məhsullarının ixracında metil spirtinin payı 0,23 % təşkil edir. İlkin formalarda metanolun ümumi ixracdakı payı isə 0,09 % təşkil edib.
Dövlət Gömrük Komitəsinin açıqladığı statistika göstərir ki, 2026-cı ilin ilk dörd ayında Azərbaycandan metanol (metil spirti) ixracı həm həcm, həm də dəyər baxımından ciddi şəkildə azalıb. İxracın ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 3,4 dəfə, həcm baxımından isə 3,6 dəfə geriləməsi qlobal kimya və enerji bazarlarındakı dəyişən tendensiyaların Azərbaycan ixracına təsirini ortaya qoyur.
Metanol qlobal sənayedə strateji kimyəvi məhsullardan biri hesab olunur. O, əsasən kimya sənayesində, plastik və boya istehsalında, enerji məhsullarında, eləcə də alternativ yanacaq komponenti kimi istifadə edilir. Son illərdə metanol həm də “yaşıl enerji keçidi” kontekstində daha çox diqqət çəkən məhsullardan birinə çevrilib.
Bununla yanaşı, dünya bazarında metanol qiymətləri və tələbatı qlobal sənaye istehsalındakı dəyişikliklərə həssas reaksiya verir. Xüsusilə Çin bazarı metanol istehlakının əsas istiqamətlərindən biri olduğuna görə, Asiya sənayesindəki aktivlik səviyyəsi beynəlxalq qiymət dinamikasına birbaşa təsir edir. Son dövrdə qlobal iqtisadi artım tempinin zəifləməsi və sənaye istehlakındakı ehtiyatlı dinamika kimya məhsullarına tələbatı müəyyən qədər azaldıb.
Azərbaycan üçün metanol ixracı qeyri-neft-kimya sektorunun mühüm istiqamətlərindən biri hesab olunur. Son illərdə ölkədə neft-kimya və qaz-kimya sənayesinin inkişafına yönələn investisiyalar əlavə dəyərli məhsul ixracının artırılmasına hesablanıb. Bu strategiyanın əsas məqsədi xam enerji resurslarından daha yüksək gəlir yaradan emal məhsullarına keçidi sürətləndirməkdir.
Metanol ixracındakı azalma bir neçə iqtisadi faktorla əlaqəli ola bilər. Bunlara qlobal bazarlarda qiymət dəyişkənliyi, istehsal və logistika xərcləri, eləcə də əsas idxalçı bazarlardakı tələb dinamikası daxildir. Kimya sənayesi məhsulları beynəlxalq enerji qiymətlərindən də birbaşa təsirlənir, çünki metanol istehsalında təbii qaz əsas xammallardan biridir.
Digər mühüm məqam rəqabət faktorudur. Yaxın Şərq, Çin və Mərkəzi Asiya ölkələri son illərdə metanol istehsal güclərini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bu isə beynəlxalq bazarda təklifin genişlənməsinə və rəqabətin sərtləşməsinə səbəb olur.
Bununla belə, metanol bazarının uzunmüddətli perspektivləri hələ də diqqət mərkəzindədir. Beynəlxalq enerji agentlikləri və sənaye təşkilatları metanolun alternativ dəniz yanacağı və aşağı karbon emissiyalı enerji məhsulu kimi istifadəsinin artacağını proqnozlaşdırır. Xüsusilə gəmiçilik sektorunda yeni ekoloji standartlar metanolun strateji əhəmiyyətini yüksəldir.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və enerji resursları bu sahədə əlavə üstünlüklər yaradır. Xəzər regionunun logistika imkanları və enerji infrastrukturu gələcəkdə kimya məhsullarının ixrac potensialının genişlənməsi üçün baza rolunu oynaya bilər.
Qeyri-neft ixracında metanolun payının nisbətən məhdud olması da göstərir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatında diversifikasiya prosesi davam etsə də, qeyri-neft sənayesinin daha geniş miqyasda inkişafı hələ də prioritet istiqamətlərdən biridir. Son illərdə sənaye parkları, kimya klasterləri və emal müəssisələrinə yönələn investisiyalar məhz bu məqsədə xidmət edir.
Ümumilikdə, metanol ixracındakı azalma qlobal sənaye və enerji bazarlarında dəyişən iqtisadi tendensiyaların regional istehsalçılara təsirini göstərir. Bununla yanaşı, məhsulun uzunmüddətli strateji əhəmiyyəti və alternativ enerji bazarlarında artan rolu gələcək perspektivlər baxımından diqqətdə qalmağa davam edir.
Nuray, AzNews.az