Hazırda dünyada mənzil böhranı narahatedici miqyaslarda böyüyür.
"Report" xəbər verir ki, bunu BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) direktoru Patrik Kanaqasinqham Bakıda Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində Latın Amerikası və Karib hövzəsi ölkələrinin mənzil tikintisi və şəhərsalma məsələləri üzrə nazirlərin və ali vəzifəli şəxslərin forumunun (MINURVI) sessiyasında bildirib.
Onun sözlərinə görə, iqlim riskləri artır, şəhərlərdə bərabərsizlik genişlənir
BMT-nin Məskunlaşma Proqramı rəsmisinin Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu 13 çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər qlobal urbanizasiya prosesinin artıq yeni sosial-iqtisadi mərhələyə daxil olduğunu göstərir. Dünyada mənzil böhranının “narahatedici miqyasda” böyüməsi təkcə tikinti sektoru ilə bağlı məsələ deyil, həm də iqtisadi bərabərlik, sosial sabitlik və iqlim təhlükəsizliyi ilə birbaşa əlaqəli problem kimi qiymətləndirilir.
6
Son illərdə dünya üzrə sürətli urbanizasiya mənzil bazarına təzyiqi əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Böyük şəhərlərdə əhali artımı, miqrasiya və daşınmaz əmlak qiymətlərinin yüksəlməsi əlçatan mənzil problemini dərinləşdirir. Bir çox ölkədə yaşayış sahələri artıq sosial ehtiyacdan daha çox investisiya aləti kimi formalaşdığı üçün orta və aşağı gəlirli təbəqələrin mənzil əldə etməsi çətinləşir.
BMT məlumatlarına görə, dünya əhalisinin şəhərlərdə yaşayan hissəsi sürətlə artır və bu proses növbəti onilliklərdə də davam edəcək. Urbanizasiya iqtisadi aktivliyi gücləndirsə də, paralel olaraq sosial infrastruktur, nəqliyyat, enerji və yaşayış sahələri üzərində ciddi yük yaradır.
İqlim risklərinin mənzil böhranı ilə birlikdə qeyd olunması da təsadüfi deyil. Son illərdə daşqınlar, quraqlıqlar, meşə yanğınları və digər ekstremal hava hadisələri milyonlarla insanın yaşayış məkanını risk altına salır. Sahil şəhərlərində dəniz səviyyəsinin qalxması və temperatur artımı gələcəkdə yeni məcburi miqrasiya dalğaları yarada bilər.
Şəhərlərdə bərabərsizliyin genişlənməsi isə urbanizasiya modelinin əsas problemlərindən biri hesab olunur. Bir tərəfdə yüksək gəlirli qruplar üçün inkişaf edən premium yaşayış zonaları, digər tərəfdə isə infrastruktur çatışmazlığı olan qeyri-rəsmi yaşayış məntəqələrinin artması sosial fərqləri daha da dərinləşdirir.
Qlobal iqtisadiyyatda yüksək faiz dərəcələri və tikinti materiallarının bahalaşması da mənzil bazarına birbaşa təsir edir. Bir çox ölkədə ipoteka kreditlərinin əlçatanlığının azalması və tikinti xərclərinin yüksəlməsi yeni yaşayış layihələrinin tempini zəiflədir. Bu isə təklif çatışmazlığını daha da artırır.
Müasir şəhərsalma siyasətində artıq “əlçatan mənzil” anlayışı əsas prioritetlərdən birinə çevrilib. Sosial mənzil proqramları, dövlət-özəl tərəfdaşlığı modelləri və yaşıl şəhər konsepsiyaları bir çox ölkədə urbanizasiya strategiyasının əsas hissəsi kimi tətbiq olunur.
Azərbaycan üçün də şəhərsalma və mənzil siyasəti strateji istiqamətlərdən biri hesab edilir. Son illərdə paytaxt və regionlarda həyata keçirilən genişmiqyaslı infrastruktur layihələri, yeni yaşayış massivləri və nəqliyyat sistemlərinin inkişafı urbanizasiya prosesinin daha planlı şəkildə idarə olunmasına yönəlib. Eyni zamanda “ağıllı şəhər” və dayanıqlı inkişaf konsepsiyalarına keçid istiqamətində layihələr genişlənir.
Ekspertlər hesab edir ki, gələcəkdə şəhərlərin rəqabət qabiliyyəti yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, yaşayış keyfiyyəti və sosial inklüzivlik səviyyəsi ilə də müəyyən ediləcək. Bu səbəbdən mənzil siyasəti artıq iqtisadiyyat, sosial rifah və ekoloji təhlükəsizlik arasında balans yaradan əsas alətlərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Ümumilikdə, WUF13 çərçivəsində səsləndirilən fikirlər qlobal mənzil böhranının yaxın illərdə beynəlxalq gündəmin ən vacib məsələlərindən biri olaraq qalacağını göstərir. Urbanizasiya prosesinin sürətlənməsi fonunda dayanıqlı və əlçatan şəhər modellərinin formalaşdırılması dünya iqtisadiyyatının əsas prioritetlərindən birinə çevrilir.
Nuray, AzNews.az