Mənzil təminatı HİV-lə bağlı ölüm riskini azalda bilər.
Aznews.az xəbər verir ki, bunu "Fast Track Health, IAPAC və Fast-Track Cities İnstitut"un Prezidenti və Baş icraçı direktoru (CEO) Jose Zuniga Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində təşkil olunmuş "Azərbaycan: Sağlam Evlərin Nəbzi" adlı tədbirdə bildirib.
"Bu çərçivəni mənzil təminatı sahəsinə keçirməyə çalışarkən əsas prinsip budur ki, sağlam ev həm də sağlam məhəllə, sağlam icma deməkdir. Bu baxımdan, biz bu sahəyə cəlb olunmaqdan həqiqətən çox məmnunuq, çünki daha geniş mənada biz artıq uzun müddətdir ki, bu işin içindəyik. Reallıq budur ki, biz 11 il əvvəl HİV sahəsində bu işə başlayanda məlumatlara baxdıq və gördük ki, HİV ilə yaşayan, lakin mənzil şəraiti qeyri-qənaətbəxş olan və ya evsiz qalan insanlar arasında QİÇS-lə bağlı ölüm halları ikirəqəmli faiz bəndi daha yüksəkdir. Əgər siz bu insanları mənzillə təmin edə bilsəniz və onların müalicəyə davamlı şəkildə sadiq qalmaları üçün lazımi sabitliyi yaratsanız və (ən vacibi) ehtiyac duyulan sığınacağı təmin etsəniz, uğur qazanıldığını görərsiniz. Əlbəttə, mən bu barədə daha ətraflı da danışa bilərdim, lakin "Sürətli Fəaliyyət Şəhərləri"ni uğurlu edən əsas elementlər, işimizin mərkəzində bərabərliyin (ədalətin) dayanmasını təmin etməklə yanaşı, məhz bunlardır", - deyə o qeyd edib.
Fast-Track Cities Institute rəhbəri Jose Zuniganın Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu 13 çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər müasir şəhərsalma və səhiyyə siyasəti arasında əlaqənin getdikcə daha vacib strateji istiqamətə çevrildiyini göstərir. Mənzil təminatının HİV-lə bağlı ölüm riskini azaltması ilə bağlı vurğulanan məqam artıq beynəlxalq səhiyyə siyasətində “sosial determinantlar” anlayışının nə qədər önəmli olduğunu bir daha gündəmə gətirir.
Son illərdə beynəlxalq təşkilatlar sağlamlığın yalnız tibbi xidmətlə müəyyən olunmadığını, yaşayış şəraiti, sosial sabitlik və iqtisadi imkanların da insan sağlamlığına birbaşa təsir etdiyini xüsusi vurğulayır. Mənzil təminatı bu baxımdan ən əsas sosial faktorlar sırasında göstərilir. Sabit yaşayış yeri olmayan insanların davamlı müalicə alma, dərmanlara çıxış və tibbi nəzarət imkanları əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyir.
HİV kimi uzunmüddətli nəzarət tələb edən xəstəliklərdə isə sosial sabitlik xüsusilə vacib hesab olunur. Müasir müalicə metodları sayəsində HİV artıq bir çox ölkədə idarə oluna bilən xroniki xəstəlik kimi qəbul edilir. Lakin bunun üçün pasiyentin davamlı şəkildə müalicəyə bağlı qalması və stabil həyat şəraitinə malik olması əsas şərtlərdən biridir.
Ekspertlərin fikrincə, evsizlik və qeyri-sabit yaşayış şəraiti insanların səhiyyə sistemindən uzaqlaşmasına, psixoloji stressin artmasına və sosial təcrid riskinə səbəb olur. Bu isə yalnız HİV deyil, digər xroniki xəstəliklərdə də ölüm riskini artıran əsas amillərdən biri hesab edilir.
Dünyanın bir sıra şəhərlərində artıq “housing first” – yəni “öncə mənzil” modeli tətbiq olunur. Bu yanaşmada sosial və tibbi problemlərin həlli üçün ilk addım kimi insanın təhlükəsiz və stabil yaşayış şəraiti ilə təmin olunması prioritet hesab edilir. ABŞ, Kanada və bəzi Avropa ölkələrində aparılan araşdırmalar göstərir ki, mənzil təminatı səhiyyə xərclərini azaltmaqla yanaşı, sosial reinteqrasiyanı da sürətləndirir.
Şəhərsalma və səhiyyə arasında əlaqənin güclənməsi müasir urbanizasiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir. Artıq “sağlam şəhər” anlayışı yalnız xəstəxana və poliklinikaların sayı ilə ölçülmür. Hava keyfiyyəti, yaşıl zonalar, nəqliyyat əlçatanlığı, sosial bərabərlik və mənzil şəraiti də ictimai sağlamlığın əsas komponentləri hesab olunur.
Azərbaycan üçün də sosial mənzil siyasəti və urbanizasiya məsələləri son illərdə diqqət mərkəzindədir. Yeni yaşayış layihələri, şəhər infrastrukturunun yenilənməsi və sosial yönümlü proqramlar urbanizasiya prosesinin daha balanslı idarə olunmasına yönəlib. Qlobal tendensiyalar göstərir ki, gələcəkdə şəhərlərin rəqabət qabiliyyəti təkcə iqtisadi göstəricilərlə deyil, insan sağlamlığı və həyat keyfiyyəti ilə də qiymətləndiriləcək.
Ekspertlər hesab edirlər ki, sağlam yaşayış mühitinin yaradılması uzunmüddətli dövrdə həm iqtisadi məhsuldarlığı artırır, həm də səhiyyə sisteminə düşən yükü azaldır. Bu səbəbdən mənzil siyasəti artıq yalnız sosial təminat məsələsi deyil, ictimai sağlamlıq strategiyasının ayrılmaz hissəsi kimi qəbul olunur.
Ümumilikdə, WUF13 çərçivəsində səsləndirilən fikirlər şəhərsalma ilə səhiyyə siyasətinin inteqrasiyasının gələcək urbanizasiya modelində əsas istiqamətlərdən birinə çevrildiyini göstərir. Mənzil təminatının insan sağlamlığına təsiri artıq qlobal səviyyədə sosial rifah və dayanıqlı inkişafın əsas indikatorlarından biri kimi qiymətləndirilir.
Nuray, AzNews.az