Binalar tikilərkən təbiətə risk yaradan ehtimallar nəzərə alınmalıdır.
Aznews.az xəbər verir ki, bunu BMT-nin Məskunlaşma Proqramının (UN-Habitat) icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində "Xəzər regionunda iqlim dəyişikliyinə davamlı şəhərlər və icmalar Şəhər adaptasiyası üçün iqlim maliyyələşdirməsinin təmin edilməsi" adlı sessiyada deyib.
Onun sözlərinə görə, binalar tikilərkən təbiəti qorumaqla yanaşı, təbiətdən gələcək fəlakətlərdən də qorunmağa imkan verən dayanıqlı binalar inşa olunmalıdır:
"Proqnozlara görə, 2050-ci ildə dünya əhalisinin yarısı şəhərlərdə yaşayacaq. Bu səbəbdən, təbii fəlakətlərə, çovğuna, yağışa dayanıqlı binalar inşa olunmalıdır. Son illərdə regionda artan yağıntıların çoxsaylı fəsadlar törətdiyi müşahidə edilir".
BMT-nin Məskunlaşma Proqramı rəhbəri Anaklaudia Rossbaxın Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu 13 çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər müasir şəhərsalma modelinin artıq yalnız estetik və funksional yanaşma ilə məhdudlaşmadığını göstərir. İqlim dəyişiklikləri fonunda binaların təbii risklərə davamlı şəkildə inşa olunması şəhərlərin uzunmüddətli təhlükəsizliyi üçün əsas prioritetlərdən birinə çevrilir.
Son illərdə dünyada ekstremal hava hadisələrinin artması şəhər infrastrukturunun dayanıqlılığı məsələsini ön plana çıxarıb. Güclü yağışlar, daşqınlar, istilik dalğaları və fırtınalar bir çox ölkələrdə milyardlarla dollar iqtisadi zərərə səbəb olur. Urbanizasiya sürətləndikcə risk daha da artır, çünki əhalinin və iqtisadi aktivliyin böyük hissəsi şəhərlərdə cəmləşir.
UN-Habitat rəhbərinin vurğuladığı kimi, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin yarısının şəhərlərdə yaşayacağı proqnozu tikinti sektoruna yeni məsuliyyətlər yükləyir. Əgər şəhərlər iqlim risklərini nəzərə almadan genişlənərsə, gələcəkdə infrastruktur zərərləri və sosial itkilər daha da arta bilər.
Müasir şəhərsalma konsepsiyasında artıq “dayanıqlı bina” anlayışı əsas standartlardan biri hesab olunur. Bu yanaşma yalnız möhkəm tikinti deyil, həm də enerji səmərəliliyi, su idarəetməsi, temperatur balansı və təbii fəlakətlərə qarşı adaptasiya imkanlarını əhatə edir. Xüsusilə daşqın riskinin yüksək olduğu ərazilərdə drenaj sistemləri, yağış sularının idarə olunması və yaşıllıq zonalarının qorunması mühüm rol oynayır.
Şəhərlərdə “betonlaşma”nın artması da iqlim risklərini gücləndirən amillərdəndir. Yaşıl sahələrin azalması və sıx tikinti hava axınlarını zəiflədir, istilik adası effektini artırır və güclü yağışlar zamanı suyun təbii axınını məhdudlaşdırır. Bu səbəbdən bir çox ölkələrdə tikinti normativləri ekoloji standartlarla yenilənir.
İqtisadi baxımdan da dayanıqlı tikinti modelləri uzunmüddətli üstünlüklər yaradır. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, enerji effektivliyi yüksək olan və iqlim risklərinə uyğun layihələndirilən binaların istismar xərcləri daha aşağı olur. Paralel olaraq sığorta və infrastruktur bərpası xərcləri də azalır.
Azərbaycan üçün də iqlim adaptasiyası və şəhərsalma siyasətinin inteqrasiyası aktuallaşır. Son illərdə müşahidə olunan intensiv yağıntılar və urbanizasiya prosesinin sürətlənməsi şəhər infrastrukturunun daha davamlı modellərlə qurulmasını vacib edir. Xüsusilə paytaxt və iri şəhərlərdə drenaj sistemlərinin yenilənməsi, yaşıl zonaların qorunması və müasir tikinti standartlarının tətbiqi strateji əhəmiyyət daşıyır.
Beynəlxalq maliyyə institutları da artıq iqlim davamlı layihələrə prioritet verir. “Yaşıl maliyyə” və iqlim fondları vasitəsilə şəhərlərin dayanıqlı transformasiyasına milyardlarla dollar investisiya yönəldilir. Bu tendensiya tikinti sektorunda ekoloji və texnoloji standartların sürətlə dəyişdiyini göstərir.
Ekspertlərin fikrincə, gələcəyin şəhərləri yalnız iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş deyil, həm də iqlim risklərinə qarşı dayanıqlı şəhərlər olacaq. Bu səbəbdən tikinti sektorunda risk əsaslı planlaşdırma yaxın illərdə urbanizasiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevriləcək.
Ümumilikdə, WUF13 çərçivəsində səsləndirilən fikirlər göstərir ki, müasir şəhərsalma artıq yalnız yeni binaların tikilməsi deyil, insanları və təbiəti gələcək risklərdən qoruyan dayanıqlı mühitin formalaşdırılması deməkdir.
Nuray, AzNews.az