Dünya bazarında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 0,86 ABŞ dolları və ya 0,73 % azalaraq 117,3 ABŞ dolları təşkil edib.
Aznews.az xəbər verir ki, bu barədə neft bazarındakı mənbə məlumat verib.
Dünya bazarında Azərbaycanın əsas ixrac markası olan “Azeri Light” neftinin qiyməti 0,86 dollar və ya 0,73 % azalaraq 117,3 dollar səviyyəsinə enib. Qiymətdəki dəyişiklik ilk baxışda kəskin görünməsə də, qlobal enerji bazarlarında davam edən həssas balans fonunda bu dinamika diqqətlə izlənilir. Xüsusilə son aylarda geosiyasi risklər, iri istehsalçı ölkələrin hasilat siyasəti və qlobal iqtisadi artım tempinə dair gözləntilər neft bazarında qiymət dəyişkənliyini artıran əsas amillər sırasındadır.
“Azeri Light” markası ənənəvi olaraq Brent markalı neftdən daha yüksək qiymətlə satılır. Bunun əsas səbəbi Azərbaycan neftinin yüngül və aşağı kükürdlü olmasıdır ki, bu da emal baxımından daha sərfəli hesab edilir. Beynəlxalq enerji bazarlarında keyfiyyətli xam neftə tələbatın yüksək qalması “Azeri Light”ın premium statusunu qoruyur. Hazırkı 117 dollar səviyyəsi tarixi baxımdan yenə də yüksək qiymət diapazonu hesab olunur və Azərbaycanın enerji gəlirləri üçün əlverişli mühitin davam etdiyini göstərir.
Qiymətdəki son azalma əsasən beynəlxalq bazarlarda risklərin yenidən qiymətləndirilməsi ilə əlaqələndirilir. ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin faiz siyasəti, Çin iqtisadiyyatında sənaye aktivliyinin tempinə dair siqnallar və OPEC+ ölkələrinin hasilat qərarları bazarda investor davranışına birbaşa təsir edir. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin son hesabatlarında qeyd olunur ki, qlobal neft tələbi artsa da, iqtisadi yavaşlama riskləri bazarda ehtiyatlı mövqeni gücləndirir. Bu isə qiymətlərin qısa müddətdə dalğalanmasına səbəb olur.
Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün neft qiymətləri hələ də strateji əhəmiyyət daşıyır. Dövlət büdcəsinin və xarici valyuta daxilolmalarının mühüm hissəsi enerji ixracından formalaşır. Bununla belə, son illərdə fiskal idarəetmədə daha ehtiyatlı yanaşmanın tətbiqi və Neft Fondunun aktivlərinin artması qlobal qiymət dəyişikliklərinin təsirini müəyyən qədər yumşaldır. Maliyyə Nazirliyinin əvvəlki proqnozlarında büdcə hesablamalarının daha konservativ neft qiyməti üzərində qurulması da makroiqtisadi dayanıqlığı gücləndirən amillərdən biri hesab edilir.
Digər tərəfdən, yüksək neft qiymətləri Azərbaycanın enerji layihələrinə marağı da artırır. Xəzər hövzəsində hasilat və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində aparılan investisiyalar Avropanın enerji təhlükəsizliyi kontekstində daha актуal xarakter alıb. Avropa İttifaqının alternativ enerji mənbələri və marşrutları axtarışı fonunda Azərbaycan qazı və nefti strateji resurs kimi qiymətləndirilir. Bu isə enerji gəlirlərinin yalnız cari bazar qiymətlərindən deyil, həm də uzunmüddətli müqavilələrdən və ixrac coğrafiyasının genişlənməsindən asılı olduğunu göstərir.
Qlobal enerji keçidi prosesi də bazarın uzunmüddətli perspektivinə təsir edən mühüm faktordur. Bərpa olunan enerji mənbələrinə investisiyaların artmasına baxmayaraq, beynəlxalq analitik mərkəzlərin əksəriyyəti yaxın illərdə neftin dünya enerji balansında mühüm yerini qoruyacağını bildirir. Xüsusilə nəqliyyat, neft-kimya və sənaye sektorlarında xam neftə tələbatın tam əvəzlənməsi qısa müddətdə real görünmür. Bu səbəbdən enerji bazarında qiymət dəyişiklikləri davam etsə də, yüksək keyfiyyətli neft markalarına marağın saxlanacağı gözlənilir.
Hazırkı dinamika göstərir ki, enerji bazarında əsas determinant artıq yalnız hasilat həcmləri deyil, həm də qlobal iqtisadi gözləntilər, maliyyə siyasəti və geosiyasi risklərdir. “Azeri Light”ın qiymətindəki son korrektə də bu mürəkkəb beynəlxalq fonun tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycanın enerji sektorunda son illərdə həyata keçirilən institusional və infrastruktur layihələri isə ölkənin bu dəyişkən mühitdə mövqeyini daha dayanıqlı şəkildə qorumasına imkan yaradır.
Nuray, AzNews.az