Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti bahalaşıb.
Aznews.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 1.82 ABŞ dolları və ya 1,6% artaraq 114.14 ABŞ dolları olub.
Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 112.32 ABŞ dolları təşkil edib.
Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.
Dünya bazarlarında “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin qiymətinin 114,14 dollara yüksəlməsi qlobal enerji bazarında yüksək qiymət tendensiyasının davam etdiyini göstərir. Azərbaycan neftinin bir barelinin 1,6 % bahalaşması beynəlxalq bazarda təklif riskləri, geosiyasi faktorlar və enerji tələbinin yüksək qalması ilə əlaqələndirilir. Qiymətin dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan 65 dollarlıq baza göstəricisini əhəmiyyətli dərəcədə üstələməsi isə Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün əlavə maliyyə imkanları formalaşdırır.
“Azeri Light” markasının beynəlxalq bazarda yüksək qiymətlə satılması ilk növbədə onun keyfiyyət göstəriciləri ilə bağlıdır. Aşağı kükürd tərkibli və yüngül neft növü kimi “Azeri Light” emal baxımından daha sərfəli hesab olunur və xüsusilə Avropa bazarında yüksək tələb görür. Son illərdə Avropanın enerji təhlükəsizliyi siyasətində alternativ mənbələrə yönəlməsi də Azərbaycan neftinə marağı artıran əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.
Qlobal bazarda neft qiymətlərinin 100 dollar üzərində qalmasının əsas səbəbləri sırasında OPEC+ ölkələrinin hasilat siyasəti, Yaxın Şərqdə geosiyasi risklər və beynəlxalq logistika marşrutları ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər göstərilir. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin hesabatlarında qeyd olunur ki, Asiya ölkələrində enerji istehlakının yüksək qalması və sənaye aktivliyinin bərpası bazarda tələbi dəstəkləyən əsas faktorlar sırasındadır. Bununla yanaşı, bəzi regionlarda hasilat məhdudiyyətləri və investisiya azalması təklif tərəfdə riskləri artırır.
Azərbaycan üçün yüksək neft qiymətləri fiskal və makroiqtisadi baxımdan mühüm üstünlüklər yaradır. Dövlət büdcəsində neftin orta qiymətinin 65 dollar səviyyəsində götürülməsi daha konservativ və ehtiyatlı maliyyə yanaşması hesab olunur. Bu isə bazarda qiymətlər yüksək olduqda əlavə büdcə gəlirləri və Dövlət Neft Fonduna daha çox valyuta daxilolmaları formalaşdırır. Belə yanaşma qlobal qiymət dəyişkənliyinə qarşı maliyyə dayanıqlığını qorumaq baxımından vacib hesab edilir.
Yüksək enerji gəlirləri infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsi, strateji valyuta ehtiyatlarının artırılması və sosial proqramların icrası üçün əlavə imkan yaradır. Bununla yanaşı, son illərdə Azərbaycanın iqtisadi siyasətində əsas prioritetlərdən biri neft gəlirlərindən asılılığın mərhələli şəkildə azaldılması və qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi olaraq qalır. Beynəlxalq maliyyə institutları da enerji ixrac edən ölkələr üçün yüksək qiymət dövrlərində iqtisadi diversifikasiyanın sürətləndirilməsini vacib hesab edir.
Neft bazarındakı yüksək qiymətlər qlobal iqtisadiyyat üçün isə birmənalı təsir yaratmır. Enerji ixracatçıları əlavə gəlirlər əldə etdiyi halda, enerji idxalçısı ölkələrdə inflyasiya təzyiqləri güclənir. Yanacaq və logistika xərclərinin artması istehlak qiymətlərinə təsir edir və mərkəzi bankların faiz siyasətinə əlavə təzyiq yaradır. Bu səbəbdən neft bazarında uzunmüddətli yüksək qiymətlərin qlobal iqtisadi artım tempinə təsiri diqqətlə izlənilir.
Enerji keçidi və yaşıl iqtisadiyyat siyasətinə baxmayaraq, mövcud dinamika göstərir ki, neft yaxın onillikdə də dünya iqtisadiyyatının əsas enerji mənbələrindən biri olaraq qalacaq. Beynəlxalq analitik mərkəzlər hesab edir ki, bərpa olunan enerji layihələri genişlənsə də, sənaye və nəqliyyat sektorunda neftə olan yüksək tələbat qısamüddətli dövrdə davam edəcək.
“Azeri Light”ın qiymətindəki son artım həm qlobal enerji bazarındakı gərgin dinamikanı, həm də Azərbaycanın beynəlxalq enerji təchizatında mühüm rolunu bir daha göstərir. Mövcud şəraitdə əsas məsələ yüksək gəlirlərin uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlılıq və struktur transformasiyası üçün necə istifadə olunacağıdır.
Nuray,
AzNews.az