Bu ilin yanvar-mart aylarında Azərbaycan 10,64 milyon ABŞ dolları dəyərində 6 min 559 ton toyuq əti (təzə və ya soyudulmuş, dondurulmuş) idxal edib. "Report"un Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları əsasında apardığı hesablamalarına əsasən, bu, 2025-ci ilin eyni dövrünün göstəricisindən dəyər ifadəsində 12 %, kəmiyyət olaraq – 15 % azdır. Hesabat dövründə Azərbaycana Ukraynadan 8,3 milyon ABŞ dolları dəyərində (1 il əvvəlki göstəricidən 40 % çox) 5 min 227 ton (+46 %), Rusiyadan 970 min ABŞ dolları dəyərində (-72 %) 583 ton (-73 %), Belarusdan 598 min ABŞ dolları dəyərində (-63 %) 363 ton (-76 %), Özbəkistandan 391 min ABŞ dolları dəyərində (-22 %) 147 ton (-18 %), Çindən 359 min ABŞ dolları dəyərində 219 ton (1 il əvvəl tədarük olmayıb) məhsul gətirilib. 2025-ci ildə Azərbaycana idxal edilmiş 26 min 522 ton toyuq ətinin 45 %-i Ukraynanın, 25 %-i Rusiyanın payına düşüb.
2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanın toyuq əti idxalının həm dəyər, həm də həcm baxımından azalması ölkədə quş əti bazarında müəyyən struktur dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir. İdxalın kəmiyyət ifadəsində 15 %, dəyər ifadəsində isə 12 % azalması daxili istehsalın tələbatın daha böyük hissəsini qarşılamağa başladığını və ya istehlak artımının əvvəlki illərlə müqayisədə nisbətən zəiflədiyini düşündürür.
Məlumatlarda diqqət çəkən əsas məqam Ukraynanın bazardakı mövqeyinin əhəmiyyətli dərəcədə güclənməsidir. Ukraynadan idxal olunan toyuq ətinin həcmi 46 % artaraq 5,2 min tona çatıb və ümumi idxalın təxminən 80 %-ni təşkil edib. Bu, Ukrayna istehsalçılarının qiymət və logistika baxımından daha rəqabətli təkliflər irəli sürdüyünü göstərir. Eyni zamanda Rusiyadan və Belarusdan idxalın kəskin azalması Azərbaycanın tədarük mənbələrini diversifikasiya etdiyini nümayiş etdirir.
Çindən idxalın başlaması da maraqlı tendensiyadır. Hələlik həcmlər böyük olmasa da, bu, Azərbaycan bazarının yeni tədarükçülərə açıldığını və idxalçıların alternativ mənbələr axtardığını göstərir. Uzunmüddətli perspektivdə bu, bazarda rəqabəti artıraraq qiymət sabitliyinə müsbət təsir göstərə bilər.
Qlobal səviyyədə isə son illərdə quş əti ən sürətli böyüyən heyvandarlıq məhsullarından biri hesab olunur. Dünya üzrə qırmızı ət məhsulları ilə müqayisədə daha münasib qiymətə malik olması və istehsal xərclərinin aşağı olması səbəbindən toyuq ətinə tələbat artır. Azərbaycanın idxal statistikasında müşahidə olunan dəyişikliklər də məhz bu qlobal tendensiyaların yerli bazara təsirinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.
Bununla yanaşı, idxalın azalması ərzaq təhlükəsizliyi baxımından müsbət siqnaldır. Əgər bu tendensiya yerli istehsalın genişlənməsi hesabına baş verirsə, ölkənin xarici bazarlardan asılılığı azalacaq və valyuta axınının qarşısı qismən alınacaq. Lakin bazarın bir ölkədən – hazırda Ukraynadan – yüksək asılılıq səviyyəsi risk olaraq qalır. Buna görə də həm yerli istehsalın artırılması, həm də tədarük mənbələrinin şaxələndirilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır.
Nəticə etibarilə, ilk rübün göstəriciləri Azərbaycanın toyuq əti bazarında idxaldan asılılığın müəyyən qədər azaldığını göstərsə də, bazarın dayanıqlığı üçün yerli istehsalın daha da gücləndirilməsi və alternativ xarici tədarük kanallarının inkişaf etdirilməsi vacib olaraq qalır.
Nuray,
Aznews.az