"ABŞ-nin NATO çərçivəsində Avropa ölkələrində əlavə nüvə silahları yerləşdirmək imkanlarını nəzərdən keçirməsi beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində baş verən fundamental dəyişikliklərin və artan geosiyasi rəqabətin növbəti təzahürü kimi qiymətləndirilməlidir. Xüsusilə Rusiya–Ukrayna müharibəsinin uzanması, Avropa təhlükəsizlik arxitekturasında yaranmış qeyri-müəyyənliklər və qlobal güc mərkəzləri arasında strateji rəqabətin dərinləşməsi Vaşinqtonu NATO-nun çəkindirmə potensialını gücləndirmək istiqamətində əlavə addımlar atmağa sövq edir. ABŞ-nin bu təşəbbüsünün əsas məqsədi, ilk növbədə, Avropadakı müttəfiqlərinə təhlükəsizlik zəmanətlərinin etibarlılığı barədə siyasi və hərbi mesaj verməkdir. Son illərdə ABŞ daxilində xarici siyasət prioritetlərinin dəyişməsi, Asiya-Sakit okean regionuna diqqətin artması və bəzi Avropa paytaxtlarında Vaşinqtonun gələcək öhdəlikləri ilə bağlı yaranan suallar NATO daxilində müəyyən narahatlıqlar formalaşdırıb. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, əlavə nüvə imkanlarının Avropada yerləşdirilməsi ABŞ-nin Alyans qarşısında götürdüyü öhdəliklərə sadiqliyinin nümayişi kimi çıxış edir".
Bu fikirləri AzNews.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Aytən Qurbanova deyib.
Qeyd edək ki, ABŞ-nin NATO vasitəsilə müttəfiqlərinə Vaşinqtonun təhlükəsizlik zəmanətlərinin etibarlılığına dair əminlik vermək məqsədilə Avropa ölkələrində əlavə nüvə silahlarının yerləşdirilməsi imkanlarını araşdırdığı bildirilir. NATO-nun nüvə paylaşımı proqramı çərçivəsində ABŞ-yə məxsus DCA-ların yerləşdirilə biləcəyi ölkələr sırasında Belçika, Almaniya, İtaliya, Niderland, Türkiyə və Böyük Britaniya yer alır.
Siyasi şərhçi qeyd edib ki, digər mühüm məqsəd Rusiyanın artan hərbi aktivliyinə qarşı çəkindirmə mexanizmlərinin gücləndirilməsidir.
"Rəsmi Moskva son illərdə həm nüvə doktrinasında etdiyi dəyişikliklər, həm də taktiki nüvə silahlarından istifadə ehtimalını açıq şəkildə gündəmə gətirməklə Qərbə siyasi təzyiq göstərməyə çalışır. NATO isə hesab edir ki, kollektiv müdafiə sisteminin etibarlılığı yalnız konvensional hərbi imkanlarla deyil, eyni zamanda nüvə çəkindirmə qabiliyyətinin qorunması ilə təmin edilə bilər. Ona görə də ABŞ-nin Avropadakı nüvə mövcudluğunu artırmaq niyyəti Rusiyanın strateji hesablamalarına təsir göstərməyə yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla yanaşı, belə bir qərarın NATO–Rusiya münasibətlərində onsuz da kifayət qədər yüksək olan gərginliyi daha da artıracağı istisna edilmir. Rusiya Avropada Amerikanın əlavə nüvə silahlarının yerləşdirilməsini öz milli təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid kimi təqdim edə və buna cavab olaraq Kalininqrad vilayətində, Belarus ərazisində və ya digər strateji istiqamətlərdə əlavə raket və nüvə imkanları yerləşdirə bilər. Belə bir inkişaf qarşılıqlı etimadın daha da zəifləməsinə, hərbi-siyasi dialoqun daralmasına və Avropada təhlükəsizlik mühitinin daha mürəkkəb xarakter almasına səbəb ola bilər. Məsələnin digər tərəfi isə yeni silahlanma yarışı riskidir. Soyuq müharibədən sonra nüvə silahlarına nəzarət mexanizmlərinin əhəmiyyətli hissəsi zəifləyib və ya fəaliyyətini dayandırıb. Orta və yaxın mənzilli raketlərin ləğvi haqqında müqavilənin qüvvədən düşməsi, strateji silahların məhdudlaşdırılması sahəsində dialoqun zəifləməsi və qarşılıqlı ittihamların artması fonunda tərəflərin yeni hərbi potensial formalaşdırmaq istiqamətində addımları silahlanma yarışının sürətlənməsinə şərait yarada bilər. Bu isə yalnız Avropa üçün deyil, bütövlükdə beynəlxalq təhlükəsizlik sistemi üçün əlavə risklər yaradır. Lakin mövcud şəraitdə ABŞ və NATO rəhbərliyi belə addımları hücum xarakterli siyasət deyil, çəkindirmə və müdafiə strategiyasının tərkib hissəsi kimi təqdim etməyə çalışır. Alyansın əsas məqsədinin Rusiyaya qarşı birbaşa hərbi qarşıdurma deyil, potensial təhlükələrin qarşısını almaq və kollektiv müdafiə mexanizmlərinin etibarlılığını qorumaq olduğu vurğulanır. Nəticə etibarilə, ABŞ-nin Avropada əlavə nüvə silahları yerləşdirmək niyyəti NATO-nun çəkindirmə potensialını gücləndirmək, müttəfiqlərə təhlükəsizlik zəmanəti vermək və Rusiyaya strateji mesaj göndərmək məqsədi daşıyır. Lakin bu addım eyni zamanda NATO–Rusiya münasibətlərində gərginliyin daha da artmasına, qarşılıqlı hərbi tədbirlərin genişlənməsinə və yeni silahlanma yarışının sürətlənməsinə səbəb ola bilər. Mövcud geosiyasi şəraitdə əsas çağırış isə hərbi güc balansını qorumaqla yanaşı, nüvə risklərini minimuma endirəcək diplomatik mexanizmlərin yenidən aktivləşdirilməsindən ibarətdir".
Rəfiqə Namazəliyeva,
AzNews.az