2025-ci ildə Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) çap şirkətlərindən ümumi dəyəri 3 milyard 26,808 milyon manat olan yeni kağız və metal pul nişanları təhvil alıb.
Aznews.az bu barədə qurumun maliyyə hesabatına istinadən xəbər verir.
Sənədə əsasən, bu, 2024-cü ilə nisbətən 36 dəfə çoxdur.
Hesabat dövründə dövriyyədə olan kağız və metal pul kütləsinin ümumi dəyəri isə 2 milyard 114,336 milyon manat artıb.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının 2025-ci ildə 3 milyard manatdan artıq yeni kağız və metal pul nişanı təhvil alması maliyyə bazarında diqqət çəkən göstəricilərdən biridir. Bu rəqəmin əvvəlki illə müqayisədə 36 dəfə artması ilk baxışdan kəskin monetar genişlənmə təəssüratı yaratsa da, məsələyə daha geniş iqtisadi kontekstdə yanaşmaq lazımdır.
Əvvəlcə nəzərə almaq lazımdır ki, yeni pul nişanlarının çap olunması avtomatik olaraq eyni həcmdə yeni pul emissiyası demək deyil. Mərkəzi banklar köhnəlmiş əskinasların yenilənməsi, ehtiyat fondlarının formalaşdırılması və dövriyyədəki struktur dəyişiklikləri üçün də böyük həcmdə yeni pul sifariş edə bilirlər. Buna görə də çap edilən pul ilə iqtisadiyyata faktiki buraxılan pul arasında fərq mövcuddur.
Bununla belə, hesabatda dövriyyədəki nağd pul kütləsinin 2,1 milyard manatdan çox artması da göstərilir ki, ölkədə nağd pula tələbat yüksəlməkdə davam edir. Bu tendensiyanın bir neçə səbəbi ola bilər. İlk növbədə, iqtisadi aktivliyin və istehlak dövriyyəsinin genişlənməsi nağd pula ehtiyacı artırır. Digər tərəfdən, bəzi sektorlarda hələ də nağd hesablaşmaların üstünlük təşkil etməsi pul dövriyyəsinin böyüməsinə təsir göstərir.
Maraqlıdır ki, dünyada bir çox ölkələr rəqəmsal ödənişlərə keçidi sürətləndirsə də, nağd pul hələ də iqtisadi təhlükəsizlik elementi kimi öz əhəmiyyətini saxlayır. Xüsusilə geosiyasi qeyri-müəyyənliklər, bank riskləri və texnoloji asılılıq fonunda bir çox mərkəzi banklar fiziki pul ehtiyatlarını artırmağa davam edirlər.
Azərbaycan üçün də bu proses müəyyən mənada iqtisadi genişlənmənin göstəricisi sayıla bilər. Son illərdə dövlət xərclərinin, sosial ödənişlərin, maaş və pensiya fondlarının böyüməsi dövriyyədəki manat kütləsini artırır. Paralel olaraq regionlarda və qeyri-formal iqtisadi sektorda nağd ödənişlərin payı hələ də yüksək qalır.
Lakin uzunmüddətli perspektivdə əsas məsələ nağd pulun həcmi deyil, onun iqtisadiyyatdakı keyfiyyətli dövriyyəsidir. Yəni pul kütləsinin artımı istehsal, xidmət və investisiya artımı ilə müşayiət olunarsa, bu iqtisadi inkişaf göstəricisi kimi qəbul edilə bilər. Əks halda isə inflyasiya təzyiqləri və monetar balans riskləri yarana bilər.
Hazırkı mərhələdə isə görünən odur ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı həm rəqəmsal maliyyə sisteminə keçidi davam etdirir, həm də paralel şəkildə ənənəvi nağd pul dövriyyəsinin yüksək səviyyəsini qoruyur.
Nuray, Aznews.az