Qanunvericiliyin tələblərinə əsasən, dövlət standartlarına cavab verən ödənişsiz alternativ yolun mövcud olduğu hallarda vətəndaşlara seçim imkanı yaradılmaqla ödənişli avtomobil yolunun istismarı mümkündür.
Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyindən (AAYDA) verilən məlumata görə, sözügedən marşrut üzrə Zəfər Yolu ödənişsiz alternativ yol funksiyasını yerinə yetirir.
Beləliklə, hərəkət iştirakçıları öz seçimlərindən asılı olaraq həm ödənişli Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa avtomobil yolundan, həm də ödənişsiz alternativ marşrut olan Zəfər Yolundan istifadə edə bilərlər.
Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin açıqlamasına əsasən, Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa avtomobil yolunun ödənişli istifadəsi ilə yanaşı, vətəndaşlar üçün Zəfər Yolunun ödənişsiz alternativ marşrut kimi fəaliyyət göstərməsi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun seçim imkanını təmin edir. Bu yanaşma yol infrastrukturunun maliyyələşdirilməsi ilə vətəndaşların sərbəst hərəkət hüququ arasında balans yaratmağa yönəlmiş müasir nəqliyyat idarəetmə modelinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Dünyanın bir çox ölkələrində ödənişli avtomobil yolları nəqliyyat infrastrukturunun inkişafının mühüm maliyyə mexanizmlərindən biri hesab olunur. Fransa, İtaliya, İspaniya, Türkiyə və Cənubi Koreya kimi ölkələrdə magistral yolların əhəmiyyətli hissəsi ödənişli əsaslarla fəaliyyət göstərir. Bu modelin əsas məqsədi yüksək standartlı yolların saxlanılması, istismar xərclərinin qarşılanması və yeni infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsidir. Eyni zamanda, beynəlxalq təcrübədə alternativ ödənişsiz marşrutların saxlanılması sosial əlçatanlığın qorunmasının vacib elementi hesab edilir.
Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa avtomobil yolu da texniki göstəricilərinə görə ölkənin ən müasir magistral layihələrindən biridir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi məqsədilə inşa olunan bu yol regionun iqtisadi və turizm potensialının reallaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Müasir standartlara uyğun layihələndirilmiş yolun daha yüksək sürət, təhlükəsizlik və rahatlıq imkanları təqdim etməsi onun iqtisadi dəyərini artıran əsas amillərdəndir.
Nəqliyyat iqtisadiyyatında geniş qəbul edilən yanaşmaya görə, sürət və vaxt qənaəti də iqtisadi resurs hesab olunur. Məhz buna görə bir çox ölkələrdə sürücülər daha qısa müddətdə mənzil başına çatmaq, yanacaq sərfiyyatını azaltmaq və daha komfortlu hərəkət etmək üçün ödənişli magistrallara üstünlük verirlər. Alternativ marşrutların mövcudluğu isə istifadəçilərə fərqli seçimlər təqdim edir və bazar prinsiplərinə uyğun qərar vermək imkanı yaradır.
Şuşa istiqaməti üzrə bu modelin tətbiqi həm də regionun artan nəqliyyat yükü ilə əlaqələndirilə bilər. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən genişmiqyaslı tikinti, bərpa və investisiya layihələri nəticəsində yük və sərnişin daşımalarının həcmi ildən-ilə artır. Bu şəraitdə yüksək keyfiyyətli magistral yolların davamlı istismarı və texniki xidmətinin maliyyələşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, ödənişli yolların uğurlu fəaliyyəti yalnız yolun keyfiyyəti ilə deyil, təqdim etdiyi əlavə üstünlüklərlə də müəyyən edilir. Təhlükəsizlik sistemləri, yolboyu xidmət infrastrukturu, rəqəmsal nəzarət mexanizmləri və hərəkət rahatlığı istifadəçilərin seçimlərinə təsir edən əsas amillər sırasındadır. Bu baxımdan, sürücülərin hansı marşruta üstünlük verəcəyi zamanla formalaşacaq istifadəçi davranışlarından asılı olacaq.
Şuşa istiqamətində ödənişli və ödənişsiz marşrutların paralel fəaliyyət göstərməsi nəqliyyat axınının daha səmərəli bölüşdürülməsinə də şərait yarada bilər. Dünya Bankı və beynəlxalq nəqliyyat təşkilatlarının araşdırmaları göstərir ki, alternativ marşrutların mövcudluğu yolların həddindən artıq yüklənməsinin qarşısını almağa, hərəkətin təhlükəsizliyini artırmağa və logistika proseslərini optimallaşdırmağa kömək edir.
Ümumilikdə, Əhmədbəyli–Füzuli–Şuşa avtomobil yolu ilə bağlı tətbiq edilən model Azərbaycan nəqliyyat infrastrukturunun beynəlxalq praktikaya uyğun inkişaf etdiyini göstərir. Zəfər Yolunun alternativ marşrut kimi saxlanılması vətəndaşların seçim imkanlarını qoruyarkən, ödənişli magistralın istifadəsi isə yüksək keyfiyyətli yol xidmətlərinin davamlı maliyyələşdirilməsi baxımından yeni yanaşmanın formalaşdığını nümayiş etdirir.
Nuray,
AzNews.az