Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən Azəri–Çıraq–Günəşli (AÇG) yataqlar blokunda indiyədək (01.05.2025 tarixinə) 623 milyon ton neft və 252,6 milyard kubmetr səmt qazı hasil olunub.
Bu barədə Aznews.az 31-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi “Caspian Oil and Gas” çərçivəsində SOCAR-ın təqdim etdiyi məlumatlara istinadən xəbər verir.
Məlumata görə, AÇG Xəzərin Azərbaycan sektorunda ən böyük neft və qaz yatağı hesab olunur. Hazırda yataqlar blokunda yeddi hasilat platforması fəaliyyət göstərir. Bunlar Çıraq, Mərkəzi Azəri, Qərbi Azəri, Şərqi Azəri, Dərinsulu Günəşli, Qərbi Çıraq və Azəri Mərkəzi Şərqi (ACE) platformalarıdır.
Qeyd olunub ki, ən yeni platforma olan ACE 2024-cü ildə istismara verilib və məsafədən idarə olunan texnologiyalar əsasında fəaliyyət göstərir. Platformanın gündəlik hasilat gücü 100 min barel neft təşkil edir.
Məlumatda bildirilir ki, ACE platformasının istismar müddəti ərzində ümumilikdə təxminən 300 milyon barel neft hasil ediləcəyi proqnozlaşdırılır.
SOCAR-ın açıqladığı məlumatlara görə, Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən Azəri–Çıraq–Günəşli yataqlar blokunda 2025-ci ilin may ayınadək ümumilikdə 623 milyon ton neft və 252,6 milyard kubmetr səmt qazı hasil olunub. Eyni zamanda, yatağın ən yeni istehsal infrastrukturu olan Azəri Mərkəzi Şərqi (ACE) platformasının 2024-cü ildən istismara verilməsi və gündəlik 100 min barel hasilat gücünə malik olması AÇG layihəsinin yeni inkişaf mərhələsinə daxil olduğunu göstərir. Bu göstəricilər təkcə Azərbaycanın enerji sektorunun miqyasını deyil, həm də layihənin uzunmüddətli iqtisadi əhəmiyyətini ortaya qoyur.
AÇG yataqlar bloku artıq üç onillikdir ki, Azərbaycanın enerji sənayesinin əsas dayaqlarından biri kimi çıxış edir. 1994-cü ildə imzalanmış və beynəlxalq enerji tarixində mühüm hadisə hesab edilən "Əsrin müqaviləsi" ilə başlayan inkişaf mərhələsi ölkənin enerji ixracatçısı kimi mövqeyini formalaşdırdı. Bu gün əldə olunan 623 milyon tonluq hasilat göstəricisi Azərbaycanın müstəqillik dövründə iqtisadi transformasiyasının əsas maliyyə mənbələrindən birinin məhz AÇG olduğunu təsdiqləyir.
Müasir enerji bazarlarında yataqların dəyəri yalnız hasil olunan resursların həcmi ilə deyil, onların nə qədər səmərəli və texnoloji əsaslarla işlənməsi ilə qiymətləndirilir. Bu baxımdan ACE platforması xüsusi diqqət çəkir. Məsafədən idarə olunan texnologiyalar əsasında fəaliyyət göstərən platforma dəniz neft-qaz sənayesində yeni nəsil istehsal həllərinin tətbiqinə nümunə hesab olunur. Dünyada enerji şirkətləri son illərdə avtomatlaşdırma, rəqəmsal monitorinq və süni intellekt əsaslı idarəetmə sistemlərinə daha çox investisiya yatırırlar. Məqsəd həm təhlükəsizliyi artırmaq, həm də əməliyyat xərclərini optimallaşdırmaqdır.
ACE layihəsinin gündəlik 100 min barel hasilat potensialı xüsusilə əhəmiyyətlidir. Beynəlxalq enerji bazarlarında bir çox yeni yataqların hasilat həcmi bu göstəricidən xeyli aşağı olur. Platformadan ümumilikdə təxminən 300 milyon barel neft hasil olunacağı proqnozu isə AÇG-də hasilatın sabit saxlanılması və yatağın iqtisadi ömrünün uzadılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu, Azərbaycanın enerji ixracı gəlirlərinin uzunmüddətli perspektivdə dəstəklənməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.
Diqqət çəkən digər məqam səmt qazı hasilatıdır. İndiyədək əldə edilən 252,6 milyard kubmetr səmt qazı yalnız neft istehsalının əlavə məhsulu deyil, həm də ölkənin enerji təhlükəsizliyi və qaz ixrac potensialı baxımından strateji resurs hesab olunur. Son illərdə Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə artan marağı fonunda Azərbaycan qazı qitənin enerji təhlükəsizliyi sistemində daha mühüm yer tutmağa başlayıb. Bu səbəbdən AÇG-də qaz hasilatının həcmi də iqtisadi və geosiyasi baxımdan əhəmiyyətli göstəricidir.
Qlobal enerji sektorunda hazırda iki paralel proses müşahidə olunur. Bir tərəfdən yaşıl enerji keçidi sürətlənir, digər tərəfdən isə dünya iqtisadiyyatının enerji tələbatı yüksək olaraq qalır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin qiymətləndirmələrinə görə, yaxın onilliklərdə neft və qaz dünya enerji balansında əsas mövqelərdən birini qoruyacaq. Bu şəraitdə yüksək məhsuldarlıqlı və texnoloji baxımdan modernləşdirilmiş yataqlar daha böyük strateji əhəmiyyət qazanır. AÇG də məhz bu kateqoriyaya aid layihələrdən biridir.
Layihənin iqtisadi təsiri yalnız hasilat göstəriciləri ilə məhdudlaşmır. AÇG uzun illər ərzində minlərlə iş yerinin yaradılmasına, yerli sənaye və xidmət sektorunun inkişafına, eləcə də enerji sahəsində milli kadr potensialının formalaşmasına mühüm töhfə verib. Bu gün Azərbaycanın enerji sənayesində fəaliyyət göstərən peşəkar insan resurslarının böyük hissəsi məhz bu layihənin yaratdığı təcrübə məktəbinin məhsulu hesab olunur.
ACE platformasının istismara verilməsi və AÇG-də yeni texnologiyaların tətbiqi göstərir ki, yataq öz inkişaf potensialını hələ tam tükətməyib. Mövcud ehtiyatlar, beynəlxalq tərəfdaşlıq modeli və müasir istehsal həlləri nəzərə alındıqda, AÇG yaxın illərdə də Azərbaycanın enerji sektorunun əsas gəlir mənbələrindən biri olaraq qalacaq və ölkənin qlobal enerji bazarındakı mövqeyinin qorunmasına mühüm töhfə verəcək.
Nuray,
AzNews.az