Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti bahalaşıb.
Aznews.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 2.72 ABŞ dolları və ya 2,68% artaraq 104.40 ABŞ dolları olub.
Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 101.68 ABŞ dolları təşkil edib.
Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.
Dünya bazarlarında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin qiymətinin 2,68 % artaraq bir barel üçün 104,40 ABŞ dollarına yüksəlməsi qlobal enerji bazarında davam edən həssaslığın və yüksək qiymət mühitinin qorunduğunu göstərir. Son günlərdə müşahidə olunan artım nəticəsində Azərbaycan nefti yenidən 100 dollarlıq psixoloji həddi əhəmiyyətli dərəcədə üstələyib. Xüsusilə diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, hazırkı qiymət səviyyəsi dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan 65 dollarlıq baza qiymətindən xeyli yüksəkdir.
"Azeri Light" uzun illərdir beynəlxalq bazarlarda premium neft markalarından biri hesab olunur. Bu neftin aşağı kükürd tərkibinə və yüksək keyfiyyət göstəricilərinə malik olması ona Brent markası ilə müqayisədə əlavə qiymət üstünlüyü qazandırır. Nəticədə qlobal bazarlarda qiymətlər yüksəldiyi dövrlərdə Azərbaycan nefti də adətən daha yüksək satış dəyəri formalaşdırır. Hazırda müşahidə olunan 104 dollarlıq səviyyə bunun növbəti nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Neft bazarında son bahalaşmanın arxasında bir neçə fundamental amil dayanır. İlk növbədə, qlobal enerji bazarında təklif və tələbat balansı ilə bağlı gözləntilər mühüm rol oynayır. Dünyanın əsas istehlakçı regionlarında iqtisadi aktivliyin qorunması enerji tələbatını yüksək səviyyədə saxlayır. Eyni zamanda, bəzi regionlarda geosiyasi risklərin davam etməsi bazarlarda əlavə risk mükafatı formalaşdırır. Tarixən enerji bazarları qeyri-müəyyənlik dövrlərində qiymət artımlarına daha həssas reaksiya verib.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin və aparıcı analitik mərkəzlərin qiymətləndirmələrinə görə, yaşıl enerji keçidinin sürətlənməsinə baxmayaraq, neft yaxın onillikdə dünya iqtisadiyyatının əsas enerji mənbələrindən biri olaraq qalacaq. Xüsusilə nəqliyyat, aviasiya, dəniz daşımaları və neft-kimya sənayesində neft məhsullarına olan tələbat yüksək səviyyədə qalmaqdadır. Bu isə qiymətlərin müəyyən dövrlərdə yüksək diapazonda formalaşmasına şərait yaradır.
Azərbaycan üçün neft qiymətlərinin 100 dolları aşması makroiqtisadi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət büdcəsinin neft üzrə baza qiymətinin 65 dollar səviyyəsində müəyyən edilməsi fiskal siyasətdə ehtiyatlı yanaşmanın göstəricisi hesab olunur. Bu metodologiya beynəlxalq maliyyə institutları tərəfindən də müsbət qiymətləndirilir, çünki büdcənin daha konservativ qiymət ssenarisi əsasında qurulması bazar dəyişkənliyindən yaranan riskləri azaldır. Faktiki qiymətlərin baza göstəricisindən yüksək olması isə əlavə gəlir imkanları formalaşdırır.
Lakin qlobal enerji bazarlarının təcrübəsi göstərir ki, yüksək qiymətlər daimi xarakter daşımır. Son onillikdə neft bazarında qiymətlərin qısa müddətdə həm rekord səviyyələrə yüksəldiyi, həm də kəskin şəkildə aşağı düşdüyü dövrlər müşahidə olunub. Buna görə də enerji ixracatçısı ölkələr üçün əsas məsələ yalnız cari qiymət üstünlüklərindən yararlanmaq deyil, həm də uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlılığı təmin etməkdir. Azərbaycanın son illərdə qeyri-neft sektorunun inkişafına, sənayeləşməyə, logistika və rəqəmsal iqtisadiyyata yönəlmiş siyasəti də məhz bu yanaşmaya əsaslanır.
"Azeri Light"ın 104,40 dollar səviyyəsinə yüksəlməsi beynəlxalq bazarlarda Azərbaycan neftinin rəqabət qabiliyyətini və yüksək keyfiyyət statusunu bir daha nümayiş etdirir. Eyni zamanda, bu göstərici ölkənin enerji ixracından əldə etdiyi gəlirlərin qorunması baxımından əlverişli şərait yaradır. Mövcud qlobal tendensiyalar nəzərə alındıqda, enerji bazarlarında dəyişkənlik davam etsə də, Azərbaycanın strateji enerji layihələri və ixrac infrastrukturu ölkənin dünya enerji xəritəsində mühüm mövqeyini qorumağa davam edir.
Nuray,
AzNews.az