Bu ilin may ayında Avropada təbii qazın orta qiyməti 1 mln. BTU-ya görə (British thermal unit – Britaniya istilik vahidi) 16,17 ABŞ dolları təşkil edib, bu da öncəki ayın göstəricisi (15,41 dollar) ilə müqayisədə 4,93% çoxdur.
Bu barədə Aznews.az Dünya Bankının əmtəə qiymətləri üzrə aylıq hesabatına istinadən xəbər verir.
Hesabata əsasən, bu ilin birinci rübündə Avropada təbii qazın orta qiyməti 13,63 dollar təşkil edib, bu da ötün ilin müvafiq dövrünün göstəricisi (14,41 dollar) ilə müqayisədə 5,41% azdır.
Bank xatırladır ki, 2025-ci ildə Avropada qazın orta qiyməti 11,96 dollar səviyyəsində olub, bu da 2023-cü ilin göstəricisi (10,96 dollar) ilə müqayisədə 9,1% çoxdur.
Qeyd edək ki, 2020-ci il dekabrın 31-dən Trans-Adriatik boru kəməri (TAP) vasitəsilə Avropaya Azərbaycan qazının nəqlinə başlanılıb.
Hesabata əsasən, cari ilin may ayında ABŞ-da təbii qazın 1 mln. BTU-ya görə orta qiyməti 2,93 ABŞ dollarına bərabər olub, bu da öncəki ayın göstəricisi (2,77 dollar) ilə müqayisədə 5,8% çoxdur.
Bildirilir ki, bu ilin birinci rübündə ABŞ-da təbii qazən orta qiyməti 4,75 dollar təşkil edib, bu da ötün ilin müvafiq dövrünün göstəricisi (4,15 dollar) ilə müqayisədə 14,5% çoxdur.
Qeyd olunur ki, ötən il ABŞ-da qazın orta qiyməti 3,53 dollar təşkil edib, bu da öncəki ilin göstəricisi (2,19 dollar) ilə müqayisədə 61,2% çoxdur.
Dünya Bankının açıqladığı rəqəmlər göstərir ki, Avropada təbii qaz qiymətləri yenidən yüksəliş trayektoriyasına daxil olur. May ayında qiymətlərin aylıq müqayisədə təxminən 5 faiz artması enerji bazarında sabitliyin hələ də tam formalaşmadığını ortaya qoyur. Xüsusilə geosiyasi risklər, LNG bazarındakı rəqabət və Avropanın enerji təhlükəsizliyi siyasəti qiymətlərin həssaslığını qoruyur.
Bununla yanaşı, ilin birinci rübündə orta qiymətin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə aşağı olması göstərir ki, Avropa hələlik 2022-ci ilin enerji şokundan sonrakı ən ağır mərhələni geridə qoyub. Ancaq bazar yenə də yüksək risk zonasındadır. Çünki Avropa qaz bazarı artıq uzunmüddətli sabit müqavilələrdən daha çox qlobal siyasi və logistika faktorlarından asılı vəziyyətə düşüb.
Bu proses Azərbaycanın enerji əhəmiyyətini də artırır. 2020-ci ildən TAP vasitəsilə Avropaya nəql edilən Azərbaycan qazı qitənin enerji mənbələrinin diversifikasiyası baxımından strateji rol oynayır. Xüsusilə Rusiya qazından asılılığın azaldılması fonunda Bakı Avropa üçün həm alternativ, həm də daha etibarlı tərəfdaş kimi ön plana çıxır.
ABŞ bazarında da qiymət artımı diqqət çəkir. Burada artım daha çox daxili tələbat, ixrac imkanlarının genişlənməsi və LNG satışlarının yüksəlməsi ilə əlaqələndirilir. ABŞ və Avropadakı paralel bahalaşma isə göstərir ki, qlobal qaz bazarında qiymət təzyiqləri tam aradan qalxmayıb.
Nəticədə enerji bazarında müşahidə olunan bu dinamika yaxın aylarda həm Avropada sənaye xərclərinə, həm də istehlakçı tariflərinə təsir göstərə bilər. Enerji təhlükəsizliyi məsələsi isə yenidən beynəlxalq siyasətin əsas mövzularından biri olaraq qalır.
Nuray,
Aznews.az