Bu ilin yanvar-may aylarında ölkədə məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə büdcəyə daxilolmalar 2 milyard 806,8 milyon manata yaxın olub.
Aznews.az Dövlət Vergi Xidmətinə istinadən xəbər verir ki, proqnozdan əlavə 159,1 mln. manata yaxın vəsait ödənilib. Qeyri-büdcə təşkilatları üzrə daxilolmalar 1 milyard 877,7 milyon manatdan çox təşkil edib.
Həmin dövrdə işsizlikdən sığorta haqları üzrə daxilolmalar 100,2 milyon manat olub, proqnozdan əlavə 4,5 mln. manatdan çox vəsait ödənilib. Qeyri-büdcə təşkilatları üzrə daxilolmalar 77,7 milyon manatı ötüb.
İcbari tibbi sığorta haqları üzrə daxilolmaların həcmi isə 426,1 milyon manatdan çox olub, proqnozdan əlavə 11 mln. manatdan çox vəsait ödənilib. Qeyri-büdcə təşkilatları üzrə daxilolmalar 284,7 milyon manatı ötüb.
Azərbaycanda sosial sığorta və icbari tibbi sığorta daxilolmalarının proqnozu üstələməsi iqtisadiyyatın formal sektorunda aktivliyin artdığını göstərən mühüm göstəricilərdən biridir. Xüsusilə qeyri-büdcə təşkilatları üzrə daxilolmaların yüksək olması özəl sektorda əmək münasibətlərinin daha çox leqallaşmağa başladığı barədə siqnal verir.
Bu dinamikanın arxasında bir neçə əsas faktor dayanır. İlk növbədə elektron vergi və əmək nəzarəti sistemlərinin genişlənməsi işəgötürənlərin qeyri-rəsmi məşğulluq imkanlarını məhdudlaşdırır. Son illərdə əmək müqavilələrinin rəqəmsal qeydiyyatı və vergi inzibatçılığının gücləndirilməsi “zərfdə maaş” praktikasına qarşı təzyiqi artırıb.
Sosial sığorta daxilolmalarının artması yalnız büdcə göstəricisi deyil. Bu, gələcək pensiya sisteminin dayanıqlılığı baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki işləyən əhalinin rəsmi sığorta sisteminə daxil olması uzunmüddətli sosial təminat bazasını genişləndirir.
İcbari tibbi sığorta üzrə yığımların yüksəlməsi isə səhiyyə sisteminin maliyyə əsaslarının gücləndiyini göstərir. Azərbaycanda tibbi sığorta modelinin tam formalaşması üçün əsas şərtlərdən biri məhz davamlı maliyyə axınının təmin edilməsidir. Bu baxımdan proqnozdan artıq daxilolmalar sistemin genişlənməsi üçün əlavə imkan yaradır.
İşsizlikdən sığorta daxilolmalarındakı artım da əmək bazarındakı aktivliklə bağlıdır. Bu fondun güclənməsi iqtisadi dalğalanmalar və mümkün işsizlik riskləri zamanı dövlətin sosial müdaxilə imkanlarını artırır.
Bununla yanaşı, rəqəmlərin artması hələ bütün problemlərin həll olunduğu anlamına gəlmir. Azərbaycanda qeyri-rəsmi məşğulluq və minimum əməkhaqqı üzərindən rəsmiləşdirmə halları hələ də tam aradan qalxmayıb. Buna görə də sosial sığorta sisteminin real effektivliyi yalnız yığımın həcmi ilə deyil, əmək bazarının nə qədər şəffaflaşması ilə ölçüləcək.