"Yaşıl maliyyə" alətləri bankçılıqda yeni mərhələ yaradır.
Aznews.az xəbər verir ki, bunu "X Beynəlxalq Maliyyə və Bankçılıq Sammiti"ndə Türkiyə Banklar Birliyinin Baş katibi Nurullah Bakır deyib.
Onun sözlərinə görə, maliyyə sektorunun gələcəyi formalaşarkən, xüsusilə vurğulanmalı olan digər mühüm istiqamət dayanıqlılıq anlayışı və iqlim mənşəli risklərin idarə edilməsidir: "Bu məsələnin getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazandığını biz artıq gündəlik həyatımızda da aydın şəkildə müşahidə edirik. Yeni nəsil investisiyalar qiymətləndirilərkən ekoloji və sosial kriteriyalar daha çox nəzərə alınır. "Yaşıl maliyyə" alətləri isə bank sektorunun iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə üzərinə götürdüyü rolu daha da konkretləşdirir".
O bildirib ki, yaşıl maliyyələşmə, dayanıqlılıq üzrə hesabatlılıq və iqlim risklərinin idarə edilməsi kimi sahələrdə beynəlxalq standartlara uyğun addımlar atılır: "Bakıda uğurla təşkil edilən mühüm tədbir – COP29-dan sonra, bu il COP31 forumu noyabr ayında Antalyada keçiriləcək. Bu tədbirin qeyd olunan hədəflərə çox ciddi töhfə verəcəyinə ürəkdən inanırıq."
Maliyyə sektorunda ekoloji və sosial amillərin qərarvermə proseslərinə daxil edilməsi bankçılığın yeni inkişaf istiqamətlərindən birinə çevrilir. “Yaşıl maliyyə” alətlərinin genişlənməsi bankların yalnız kredit və investisiya təmin edən qurumlar deyil, həm də iqlim risklərinin idarə edilməsində iştirak edən strateji tərəfdaşlar kimi rolunu gücləndirir.
Son illərdə qlobal iqtisadiyyatda əsas dəyişikliklərdən biri maliyyə resurslarının dayanıqlı layihələrə yönəlməsi ilə bağlıdır. Əvvəllər investisiya qərarlarında əsas meyar gəlirlilik və risk balansı idisə, hazırda ətraf mühitə təsir, enerji səmərəliliyi və sosial məsuliyyət kimi faktorlar da investorlar üçün mühüm göstəriciyə çevrilib. Bu yanaşma bank sektorunun fəaliyyət modelində də yeni mərhələ formalaşdırır.
“Yaşıl maliyyə” anlayışı əsasən iqlim dəyişikliklərinin təsirlərinin azaldılmasına, karbon emissiyalarının aşağı salınmasına və ekoloji dayanıqlı layihələrin maliyyələşdirilməsinə xidmət edən maliyyə mexanizmlərini əhatə edir. Buraya yaşıl istiqrazlar, ekoloji layihələr üçün kreditlər, enerji səmərəliliyi proqramlarının maliyyələşdirilməsi və digər dayanıqlı maliyyə alətləri daxildir.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, banklar iqlim risklərini artıq yalnız sosial məsuliyyət məsələsi kimi deyil, həm də maliyyə risklərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirirlər. Məsələn, iqlim dəyişiklikləri səbəbindən müəyyən sahələrdə yaranan istehsal və təchizat problemləri şirkətlərin maliyyə vəziyyətinə, dolayısı ilə isə bankların kredit portfellərinə təsir göstərə bilər. Buna görə də maliyyə institutları kredit qərarlarında ekoloji risk analizlərinə daha çox yer ayırırlar.
Azərbaycan üçün də bu istiqamət xüsusilə aktualdır. Ölkədə yaşıl enerji, enerji səmərəliliyi, alternativ enerji mənbələri və ekoloji layihələrin inkişafı maliyyə sektorunun yeni imkanlar qazanmasına şərait yaradır. Dayanıqlı maliyyə mexanizmlərinin tətbiqi həm iqtisadi inkişafın dəstəklənməsinə, həm də beynəlxalq maliyyə bazarlarına inteqrasiyanın güclənməsinə töhfə verə bilər.
Yaşıl maliyyənin inkişafında beynəlxalq tədbirlər və qlobal iqlim təşəbbüsləri də mühüm rol oynayır. İqlim dəyişiklikləri ilə bağlı beynəlxalq razılaşmalar dövlətlər və maliyyə institutları üçün yeni standartlar formalaşdırır. Bu çərçivədə bankların hesabatlılıq, şəffaflıq və ekoloji təsirlərin ölçülməsi sahəsində daha sistemli yanaşmaya keçməsi gözlənilir.
Bank sektoru üçün əsas çağırışlardan biri yaşıl maliyyə alətlərinin real iqtisadi layihələrə çevrilməsidir. Bunun üçün yalnız maliyyə resurslarının mövcudluğu kifayət etmir, eyni zamanda layihələrin ekoloji meyarlarla qiymətləndirilməsi, şirkətlərin dayanıqlılıq hesabatlarının hazırlanması və müvafiq institusional mexanizmlərin inkişafı tələb olunur.
Digər tərəfdən, yaşıl maliyyənin genişlənməsi banklar üçün yeni biznes imkanları da yaradır. Enerji qənaətli texnologiyalar, təmiz istehsal, elektrik nəqliyyatı və ekoloji infrastruktur layihələri gələcəkdə maliyyə sektorunun əsas istiqamətlərindən birinə çevrilə bilər. Bu sahələrə yönələn investisiyalar həm iqtisadi səmərə, həm də uzunmüddətli dayanıqlılıq baxımından əhəmiyyətlidir.
Qlobal maliyyə bazarlarında müşahidə olunan tendensiyalar göstərir ki, dayanıqlılıq artıq əlavə üstünlük deyil, rəqabət qabiliyyətinin əsas elementlərindən birinə çevrilir. Banklar üçün gələcəyin əsas məsələlərindən biri maliyyə sabitliyini qorumaqla yanaşı, iqtisadi inkişafın ekoloji tələblərlə uyğunlaşdırılması olacaq.
Beləliklə, “yaşıl maliyyə” bankçılıqda sadəcə yeni məhsul kateqoriyası deyil, maliyyə sektorunun fəaliyyət fəlsəfəsini dəyişən uzunmüddətli transformasiya prosesidir. Bu istiqamətin inkişafı həm qlobal iqtisadiyyatın, həm də milli maliyyə sistemlərinin daha dayanıqlı modelə keçidində mühüm rol oynayacaq.
Nuray,
AzNews.az