2027-ci ildən Azərbaycanda üzüm və xurma üçün məhsul subsidiyasının verilməsi imkanları nəzərdən keçiriləcək.
Aznews.az xəbər verir ki, bunu kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov "Kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı"nda irəli gələn vəzifələr barədə Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsində keçirilən ictimai dinləmədə bildirib.
Onun sözlərinə görə, subsidiya mexanizmi də təkmilləşdiriləcək: "Amma bu təkmilləşdirmə paralel şəkildə aparılacaq: fermerlərin maariflənməsi, elektronlaşmanın artırılması, torpaq xəritələrinin dürüstləşməsi ilə. Bu yolla biz subsidiyanı təkmilləşdirə biləcəyik. Əlbəttə ki, bu istiqamətdə əsas məqsəd məhsul subsidiyasına keçid etməkdir. Əgər əvvəllər sadəcə tütün, şəkər çuğunduru və pambığa görə məhsul subsidiyası verilirdisə, keçən ildən buraya qarğıdalı və günəbaxan tumları daxil edilib. Bu ildən alma və nar məhsulları daxil olunub. 2027-ci ildən biz artıq üzüm, xurma və digər bitkiləri nəzərdən keçirəcəyik. Əlbəttə ki, 100 % ərzaqlıq buğda da məhsul subsidiyası nümunələrindən biridir. Məhsul subsidiyasına keçid birmənalı deyil. Bu, eyni zamanda nəzarəti də ehtiva etməlidir və bunun üçün də resurs tələb olunur. Süni intellektin və elektronlaşmanın bizə verəcəyi üstünlüklər sayəsində və eyni zamanda aqrar sahədə uçotun dürüstləşməsi hesabına inanırıq ki, məhsul subsidiyasına keçid mümkün qədər daha sürətli olacaq".
"Dayanıqlı fəaliyyətin icra olunması üçün subsidiya daha çox əməliyyata deyil, daha çox investisiyaya və uzunmüddətli təsərrüfata təşviq etməlidir. Uzunmüddətli təşviq etmək isə hansı yolla mümkündür? Hər hansı bir ərazidə, misal üçün, torpağın hər hansı bir xüsusiyyəti bu və ya digər bitkinin yetişdirilməsinə uzunmüddətdə risklidirsə, dövlətin oranın təşviq etməsini doğru hesab etmirik", - deyə nazir əlavə edib.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı siyasətində növbəti mərhələ kimi məhsul subsidiyalarına keçid istiqamətində yeni addımlar atılır. 2027-ci ildən etibarən üzüm, xurma və digər kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə subsidiyaların tətbiqi imkanlarının nəzərdən keçirilməsi aqrar sektorun daha səmərəli idarə olunmasına yönəlmiş mühüm dəyişikliklərdən biri hesab olunur. Bu yanaşma təkcə fermerlərə maliyyə dəstəyi deyil, həm də istehsalın keyfiyyətinin, ixrac potensialının və ərzaq təhlükəsizliyinin artırılması məqsədi daşıyır.
Kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədovun açıqlamasına əsasən, subsidiya mexanizminin əsas hədəfi sadəcə əkin sahəsinə görə deyil, real məhsuldarlığa və istehsal nəticələrinə əsaslanan modelə keçməkdir. Hazırda müəyyən məhsullar üzrə tətbiq edilən məhsul subsidiyasının əhatə dairəsinin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Bu dəyişiklik qlobal aqrar trendlərlə də uyğunluq təşkil edir. Dünyanın bir sıra ölkələrində kənd təsərrüfatına dövlət dəstəyi artıq yalnız torpaq sahəsinə görə deyil, məhsuldarlıq, ekoloji dayanıqlılıq, su resurslarından səmərəli istifadə və bazar tələbləri əsasında formalaşdırılır. Belə yanaşma fermerləri daha keyfiyyətli məhsul istehsalına, innovasiyalara və rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına təşviq edir.
Azərbaycan üçün bu model xüsusilə ixrac yönümlü kənd təsərrüfatı sahələrinin inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Üzümçülük və xurmaçılıq ölkənin qeyri-neft ixracında mühüm paya malik istiqamətlərdəndir. Məhsula əsaslanan subsidiya mexanizmi bu sahələrdə istehsal həcminin artmasına, emal sənayesinin genişlənməsinə və xarici bazarlarda Azərbaycan məhsullarının mövqeyinin güclənməsinə imkan yarada bilər.
Digər mühüm məsələ isə subsidiyaların daha hədəfli və şəffaf şəkildə bölüşdürülməsidir. Əvvəlki yanaşmalarda əsas çətinliklərdən biri dövlət dəstəyinin real istehsal nəticələri ilə tam əlaqələndirilməməsi idi. Yeni sistemdə elektron uçotun, rəqəmsal kənd təsərrüfatı məlumat bazalarının və süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi nəzarət imkanlarını genişləndirə bilər.
Aqrar sahədə rəqəmsallaşma həm fermerlərin fəaliyyətinin izlənməsi, həm də dövlət vəsaitlərinin daha effektiv yönləndirilməsi baxımından vacibdir. Torpaq xəritələrinin dəqiqləşdirilməsi, məhsuldarlıq göstəricilərinin analizi və istehsal proseslərinin monitorinqi subsidiya siyasətinin daha düzgün qurulmasına şərait yaradacaq.
Bununla yanaşı, məhsul subsidiyasına keçidin müəyyən riskləri də mövcuddur. Yeni sistem fermerlərdən daha çox hesabatlılıq, texnoloji hazırlıq və bazar tələblərinə uyğunlaşma tələb edir. Kiçik təsərrüfatların bu dəyişikliklərə adaptasiyası üçün maarifləndirmə və texniki dəstək mexanizmlərinin gücləndirilməsi vacibdir.
Ümumilikdə, aqrar subsidiyaların məhsula əsaslanan modelə keçirilməsi Azərbaycanın kənd təsərrüfatında daha rəqabətli və bazar yönümlü sistem yaratmaq məqsədi daşıyır. Əgər bu proses rəqəmsal nəzarət, düzgün planlaşdırma və fermerlərin hazırlığı ilə paralel aparılarsa, nəticədə həm daxili ərzaq təminatı güclənə, həm də kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac imkanları genişlənə bilər.
Nuray
Aznews.az