"Brent" markalı neftin qiyməti martdan bəri ilk dəfə 84 dollardan aşağı düşüb.
Dünya enerji bazarında neft qiymətlərinin yenidən aşağı istiqamət götürməsi qlobal iqtisadi aktivlik, tələb proqnozları və geosiyasi risklərin balansında dəyişikliklərin yarandığını göstərir. “Brent” markalı neftin qiymətinin mart ayından bəri ilk dəfə 84 ABŞ dollarından aşağı düşməsi bazar iştirakçılarının gələcək tələb dinamikasına daha ehtiyatlı yanaşdığını göstərən əsas göstəricilərdən biridir.
Neft qiymətlərinə təsir edən əsas amillərdən biri qlobal iqtisadi artımla bağlı gözləntilərdir. ABŞ, Avropa və Asiya iqtisadiyyatlarında artım tempinin zəifləməsi enerji istehlakına dair proqnozları aşağı sala bilər. Xüsusilə sənaye istehsalı və nəqliyyat sektorunda aktivliyin azalması neftə olan tələbi məhdudlaşdıran faktor kimi çıxış edir.
Bununla yanaşı, təklif tərəfi də qiymətlərin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Dünya bazarında hasilat imkanlarının geniş qalması, bəzi istehsalçı ölkələrin ixrac həcmlərini qoruması və alternativ enerji mənbələrinin inkişafı neft qiymətləri üzərində təzyiq yaradır.
Lakin neft bazarı yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, geosiyasi proseslərlə də idarə olunur. Yaxın Şərqdə gərginliklər, enerji nəqli marşrutları ilə bağlı risklər və hasilat ölkələrində baş verən dəyişikliklər qiymətlərdə kəskin dalğalanmalara səbəb ola bilər. Buna görə də hazırkı ucuzlaşma tendensiyası uzunmüddətli istiqamət kimi deyil, bazarın yeni balans axtarışı kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün neft qiymətlərinin dəyişməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin orta qiyməti 65 dollar səviyyəsində götürüldüyü üçün hazırkı bazar qiymətləri fiskal baxımdan hələ də rahat zona hesab olunur. Bununla belə, uzun müddət davam edən ucuzlaşma ixrac gəlirlərinə və enerji sektorunun maliyyə göstəricilərinə təsir göstərə bilər.
Azərbaycan neftinin qiyməti adətən “Brent”lə müqayisədə müəyyən fərqlə formalaşır. “Azeri Light”ın keyfiyyət göstəricilərinin yüksək olması onun bazarda daha əlverişli qiymət əldə etməsinə imkan verir. Lakin qlobal neft qiymətlərində ümumi eniş milli neft gəlirlərinə də dolayı təsir edir.
Digər tərəfdən, daha aşağı neft qiymətləri idxalçı ölkələr üçün inflyasiya təzyiqlərinin azalmasına səbəb ola bilər. Enerji xərclərinin azalması nəqliyyat və istehsal sahələrində maya dəyərinə müsbət təsir göstərərək qlobal qiymət artımının zəifləməsinə kömək edə bilər.
Ümumilikdə, “Brent” qiymətinin 84 dollardan aşağı düşməsi dünya iqtisadiyyatında tələb-təklif balansının yenidən formalaşdığını göstərir. Azərbaycan üçün əsas məsələ neft gəlirlərinin mövcud əlverişli dövrdən istifadə etməklə qeyri-neft sektorunun, sənayenin və ixrac yönümlü sahələrin inkişafına daha çox yönəldilməsidir.
Nuray
Aznews.az