Azərbaycanda ilk dəfə sukuk – İslam maliyyə prinsiplərinə əsaslanan istiqraz alətinin buraxılışına hazırlıq gedir. Bu addım ölkənin maliyyə bazarlarının şaxələndirilməsi, alternativ maliyyə mənbələrinin yaradılması və xarici investorların cəlb olunması baxımından mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sədri Taleh Kazımovun açıqlamasına görə, sukukun tətbiqi üçün hüquqi və tənzimləyici bazanın formalaşdırılması istiqamətində İslam İnkişaf Bankı ilə birgə layihə həyata keçirilir. Məqsəd yalnız ilk emissiyanın reallaşdırılması deyil, həm də İslam maliyyəsi ekosisteminin ölkədə qurulmasıdır.
Sukuk klassik istiqrazlardan fərqli olaraq faiz ödənişinə deyil, aktivə əsaslanan maliyyələşmə modelinə söykənir. Bu alətdə investor gəliri borca verilən faizdən deyil, real aktivdən, layihədən və ya biznes fəaliyyətindən əldə olunan gəlirdən qazanır. Məhz bu xüsusiyyət sukuku xüsusilə Yaxın Şərq, Asiya və Körfəz ölkələrində geniş istifadə olunan maliyyə alətinə çevirib.
Qlobal praktikada sukuk bazarı son illərdə sürətlə böyüyən maliyyə seqmentlərindən biridir. İslam maliyyəsinin əsas mərkəzləri olan Malayziya, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və digər ölkələr iri infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsində sukukdan aktiv istifadə edir. Bu alət həm dövlətlər, həm də şirkətlər üçün uzunmüddətli kapital cəlb etmək imkanı yaradır.
Azərbaycan üçün sukukun tətbiqi bir neçə istiqamətdə əhəmiyyətlidir. İlk növbədə, bu, daxili maliyyə bazarına yeni investor qruplarının daxil olmasına şərait yarada bilər. İslam maliyyə prinsiplərinə uyğun investisiya imkanları axtaran beynəlxalq fondlar və maliyyə institutları üçün Azərbaycan bazarı daha cəlbedici ola bilər.
Digər mühüm məsələ maliyyə mənbələrinin diversifikasiyasıdır. Hazırda iqtisadiyyatın maliyyələşməsində əsas rol ənənəvi bank sektoru və klassik kapital bazarı alətlərinə məxsusdur. Sukukun tətbiqi isə şirkətlərə və dövlət qurumlarına alternativ maliyyələşmə kanalı təqdim edə bilər.
Bu alətin infrastruktur, enerji, nəqliyyat və digər iri layihələrin maliyyələşdirilməsində istifadə olunması mümkündür. Xüsusilə real aktivlərə bağlı olması sukuku uzunmüddətli investisiya layihələri üçün uyğun maliyyə vasitəsinə çevirir.
Bununla yanaşı, sukukun uğurlu tətbiqi üçün yalnız hüquqi bazanın yaradılması kifayət etmir. Maliyyə institutlarının İslam maliyyəsi üzrə ixtisaslaşması, investorların maarifləndirilməsi və bazarda etimad mexanizmlərinin formalaşdırılması vacibdir.
Azərbaycanın İslam İnkişaf Bankı ilə əməkdaşlığı bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Belə tərəfdaşlıq ölkəyə həm beynəlxalq təcrübədən yararlanmaq, həm də İslam maliyyə standartlarına uyğun məhsullar yaratmaq imkanı verir.
Ümumilikdə, ilk sukuk emissiyası Azərbaycanın maliyyə sektorunda yeni mərhələnin başlanğıcı ola bilər. Əgər bu proses düzgün hüquqi baza və bazar mexanizmləri ilə dəstəklənərsə, sukuk ölkəyə yeni investisiya axınları gətirə, kapital bazarını dərinləşdirə və Azərbaycanın regional maliyyə mərkəzi olmaq hədəflərinə töhfə verə bilər.
Nuray, Aznews.az