Yaşlanma əleyhinə tibb texnologiyaları sahəsində mühüm mərhələ hesab edilən yeni klinik sınaqlara başlanılıb. ABŞ-nin Life Biosciences şirkəti tərəfindən hazırlanan ER-100 adlı eksperimental gen terapiyası ilk dəfə insanlar üzərində tətbiq olunub.
Faza I klinik tədqiqatı çərçivəsində ilk könüllünün gözünə bir doza inyeksiya edilib. Ümumilikdə araşdırmada 18 nəfərin iştirakı nəzərdə tutulur.
Tədqiqat yaşlanma nəticəsində yaranan optik sinir xəstəliklərinin müalicəsinə yönəlib. Alimlər retina hüceyrələrini cavanlaşdıraraq görmə qabiliyyətinin bərpasına nail olmağı hədəfləyirlər. Sınaqların ilk mərhələsində preparatın təhlükəsizliyi və insan orqanizmi tərəfindən necə qəbul edildiyi qiymətləndiriləcək.
ER-100 retina sinir hüceyrələrinə cavan hüceyrələrin xüsusiyyətlərini qazandırmaq üçün hazırlanmış üç yenidən proqramlaşdırma genindən ibarətdir. Terapiya əsasən açıq bucaqlı qlaukoma və arteritik olmayan ön işemik optik neyropatiya (NAION) kimi yaşlanma ilə əlaqəli optik sinir zədələnmələrinin müalicəsi üçün nəzərdə tutulub.
Genlərin retina hüceyrələrinə çatdırılması üçün laboratoriyada zərərsizləşdirilmiş adeno-assosiasiyalı viruslardan istifadə olunur. Bu da hüceyrələrə OCT4, SOX2 və KLF4 transkripsiya faktorlarının genetik kodlarını daşıyır. Nobel mükafatlı alim Şinya Yamanakanın hazırladığı "Yamanaka faktorları"ndan ilham alınsa da, xərçəng riskini artıra bilən c-MYC geni təhlükəsizlik səbəbindən terapiyaya daxil edilməyib.
Alimlər bildirirlər ki, bu üsul DNT-ni dəyişdirmir. Əksinə, hüceyrələrə mövcud genlərin necə fəaliyyət göstərməsi ilə bağlı yeni "təlimatlar" göndərərək onların funksiyasını cavan hüceyrələrə yaxınlaşdırmağa çalışır.
Mütəxəssislərin fikrincə, əgər klinik sınaqlar uğurlu nəticə verərsə, bu yanaşma gələcəkdə təkcə görmə siniri xəstəliklərinin deyil, həm də Alzheimer kimi yaşlanma ilə əlaqəli neyrodegenerativ xəstəliklərin müalicəsində yeni imkanlar yarada bilər.
Mövsüm,
AzNews.az