Ölüm qorxusu insanın ən fundamental narahatlıqlarından biridir. Bu hiss bəzən həyatın müəyyən mərhələlərində normal psixoloji reaksiya kimi ortaya çıxır, lakin qorxu davamlı xarakter aldıqda, gündəlik həyata və sosial münasibətlərə təsir etdikdə artıq diqqət tələb edən psixoloji problemə çevrilə bilər.
Psixologiyada ölüm qorxusunun formalaşmasına bir neçə amilin təsir etdiyi qəbul olunur. Naməlumluq, yaxınlarını itirmək ehtimalı, ağır xəstəliklərlə bağlı narahatlıq, keçmiş travmatik təcrübələr və uzunmüddətli stress bu hissi gücləndirə bilər. Bəzi insanlarda isə sağlamlıqla bağlı həddindən artıq narahatlıq ölüm düşüncələrinin daha tez-tez təkrarlanmasına səbəb olur.
Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, ölüm haqqında düşünmək özü psixi xəstəlik əlaməti deyil. Problem bu düşüncələrin insanın həyatına nə dərəcədə müdaxilə etməsindədir. Əgər insan daim xəstəlik axtarır, bədənindəki hər dəyişiklikdən ciddi təhlükə gözləyir, tək qalmaqdan və ya yatmaqdan qorxur, tez-tez ölüm haqqında düşünürsə, bu vəziyyət narahatlıq pozuntuları ilə əlaqəli ola bilər.
Belə hallarda qorxunu tamamilə sıxışdırmağa çalışmaq əvəzinə onun mənbəyini müəyyənləşdirmək daha faydalıdır. Psixoterapiya, xüsusilə koqnitiv-davranış terapiyası, insanın təhlükə barədə avtomatik və həddindən artıq mənfi düşüncələrini müəyyənləşdirərək onlara daha real yanaşma formalaşdırmasına kömək edə bilər. Yuxu rejiminin yaxşılaşdırılması, fiziki aktivlik, sosial əlaqələrin qorunması və davamlı stressin azaldılması da ümumi narahatlıq səviyyəsinə müsbət təsir göstərə bilər.
Əgər ölüm qorxusu panik ataklar, güclü yuxusuzluq, gündəlik fəaliyyətlərdən uzaqlaşma və ya davamlı sağlamlıq narahatlığı ilə müşayiət olunursa, psixoloq və ya psixiatrla məsləhətləşmək məqsədəuyğundur. Çünki əsas məqsəd ölüm haqqında düşüncələri zorla aradan qaldırmaq deyil, insanın bu düşüncələrə verdiyi reaksiyanı daha sağlam şəkildə idarə etməsinə nail olmaqdır.
Nuray,
AzNews.az