Azərbaycan Gürcüstanın yanacaq bazarında mövqeyini gücləndirir - ŞƏRH
2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Gürcüstanın Azərbaycandan yanacaq və sürtkü yağları idxalının 234,2 milyon ABŞ dollarına çatması iki ölkə arasında enerji-ticarət əlaqələrinin artan həcmini göstərir. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 23 faiz çoxdur və Azərbaycanı Gürcüstanın bu məhsullar üzrə ikinci əsas təchizatçısına çevirib. Eyni dövrdə Gürcüstanın ümumi yanacaq və sürtkü yağları idxalının 1,864 milyard dollara yüksəlməsi isə artımın yalnız ikitərəfli ticarət deyil, bütövlükdə Gürcüstanın enerji məhsullarına olan idxal tələbi ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Gürcüstanın ümumi idxalı 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında 12,493 milyard dollar təşkil edib.
Azərbaycanın bu bazardakı mövqeyinin möhkəmlənməsi regional logistika baxımından da diqqətəlayiqdir. Gürcüstan yanacaq bazarında Rusiya 796 milyon dollarla böyük fərqlə birinci, Azərbaycan isə 234,2 milyon dollarla ikinci yerdə qərarlaşıb. Türkiyə, Rumıniya və Bolqarıstanın da əsas tədarükçülər sırasında olması Gürcüstanın yanacaq bazarının çoxsaylı mənbələr hesabına formalaşdığını göstərir. Belə strukturda Azərbaycanın ikinci mövqeyə yüksəlməsi ölkənin regional enerji məhsulları ticarətindəki rolunun yalnız xammal ixracı ilə məhdudlaşmadığını nümayiş etdirir.
Burada mühüm məqam Gürcüstanın ümumi yanacaq idxalının Azərbaycandan tədarükdən daha sürətli artmasıdır. Gürcüstanın yanacaq və sürtkü yağlarına xaricdə ödədiyi vəsait bir il ərzində 55,6 faiz artdığı halda, Azərbaycandan idxal 23 faiz yüksəlib. Bu fərq Azərbaycan məhsullarına tələbin artdığını göstərməklə yanaşı, Gürcüstan bazarında digər təchizatçıların da satışlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirdiyini ortaya qoyur. Başqa sözlə, Azərbaycanın mövqeyindəki artım daha geniş regional yanacaq bazarı genişlənməsi fonunda baş verir.
Yanacaq idxalındakı artımın arxasında qiymət amilinin də əhəmiyyətli rolu var. Neft və neft məhsullarının beynəlxalq qiymətləri, emal marjaları, daşınma xərcləri və valyuta məzənnələri idxalın dollar ifadəsində dəyərinə birbaşa təsir göstərir. Buna görə 234,2 milyon dollarlıq göstəricini yalnız fiziki tədarükün artması kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Dəyər ifadəsindəki dinamika eyni zamanda qlobal enerji bazarındakı qiymət dəyişikliklərini və Gürcüstanın məhsul strukturunda yaranan fərqləri də əks etdirə bilər.
Azərbaycan baxımından əsas iqtisadi üstünlüklərdən biri Gürcüstan bazarının coğrafi yaxınlığıdır. Enerji məhsullarının daşınmasında məsafənin və logistika xərclərinin əhəmiyyəti yüksək olduğundan, regiondakı mövcud nəqliyyat bağlantıları Azərbaycan məhsullarının rəqabət qabiliyyətinə təsir edən mühüm amillər sırasındadır. Gürcüstanın xarici ticarət dövriyyəsi 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında 17,916 milyard dollara çatıb ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə xarici ticarət aktivliyinin yüksək olduğunu göstərir.
Avqust ayındakı göstəricinin illik müqayisədə 1,8 faiz azalması isə ümumi tendensiyanın dəyişdiyi anlamına gəlmir. Aylıq göstəricilər mövsümi tələb, qiymət dəyişiklikləri, tədarük qrafikləri və ayrı-ayrı partiyaların həcmi kimi amillərdən təsirlənə bilər. Əsas diqqət daha geniş dövrü əhatə edən yanvar-avqust nəticəsinə yönəldildikdə, Azərbaycanın Gürcüstan bazarına yanacaq və sürtkü yağları ixracının əvvəlki illə müqayisədə artdığı aydın görünür.
2025-ci ildə Azərbaycanın Gürcüstana bu kateqoriya üzrə 145 milyon dollarlıq məhsul tədarük etdiyi nəzərə alınarsa, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında əldə olunan 234,2 milyon dollarlıq nəticə artıq əvvəlki ilin tam illik göstəricisini əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir. Bu dinamika Azərbaycanın Gürcüstanın enerji məhsulları bazarında artan rolunu göstərən konkret göstəricidir. Eyni zamanda, Gürcüstanın enerji məhsullarına olan yüksək və artan idxal tələbi Azərbaycan üçün regional ixrac imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əlverişli ticarət mühiti formalaşdırır.
Daha geniş kontekstdə isə bu proses Azərbaycan-Gürcüstan iqtisadi əlaqələrinin enerji və nəqliyyat infrastrukturu ilə bir-birini tamamlayan xarakterini önə çıxarır. Azərbaycanın enerji resursları və məhsullarının regional bazarlara çıxışı, Gürcüstanın tranzit və logistika imkanları ilə birləşdikdə, iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin şaxələnməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Gürcüstanın yanacaq bazarında Azərbaycanın ikinci əsas tədarükçü mövqeyinə yüksəlməsi də həmin regional iqtisadi inteqrasiyanın praktik göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Nuray,
AzNews.az