2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanla Gürcüstan arasında ticarət dövriyyəsinin 959,6 milyon ABŞ dollarına çatması iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin artan tempini göstərir. İllik müqayisədə 13,3 faizlik artım xüsusilə diqqət çəkir. Gürcüstanın ümumi xarici ticarətində Azərbaycanın 5,4 faizlik paya malik olması da ölkəmizin qonşu dövlət üçün mühüm ticarət tərəfdaşlarından biri olaraq mövqeyini qoruduğunu göstərir. Gürcüstanın Azərbaycana ixracı 5,1 faiz artaraq 484,5 milyon dollara, Azərbaycandan idxalı isə 23 faiz yüksələrək 475,1 milyon dollara çatıb.
Rəqəmlərin strukturuna nəzər saldıqda, diqqətçəkən məqamlardan biri iki ölkə arasındakı ticarət balansının əvvəlki dövrlə müqayisədə daha da yaxınlaşmasıdır. Gürcüstanın Azərbaycana ixracı cəmi 9,5 milyon dollar fərqlə Azərbaycandan idxalı üstələyib. Bu, ikitərəfli ticarətin yalnız bir istiqamətdə formalaşmadığını, qarşılıqlı mal dövriyyəsinin genişləndiyini göstərir. Eyni zamanda Azərbaycandan Gürcüstana idxalın 23 faiz artması Azərbaycanın qonşu bazardakı təchizat rolunun gücləndiyini göstərən əsas göstəricilərdən biridir.
Bu artımın iqtisadi əhəmiyyətini yalnız iki ölkənin bir-birinə satdığı məhsulların dəyəri ilə məhdudlaşdırmaq olmaz. Azərbaycan-Gürcüstan iqtisadi münasibətləri enerji, nəqliyyat, logistika və tranzit infrastrukturu ilə bir-birinə bağlı daha geniş regional iqtisadi sistemin hissəsidir. İki ölkənin coğrafi mövqeyi onları Xəzər hövzəsi ilə Avropa bazarları arasında formalaşan nəqliyyat və enerji marşrutlarında təbii tərəfdaşlara çevirir. Buna görə ticarət dövriyyəsindəki artım həm də regional təchizat zəncirlərinin genişlənməsi kontekstində qiymətləndirilə bilər.
Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı bu əlaqələrin gələcək iqtisadi potensialını artıran amillər sırasındadır. Dünya Bankı 2026-cı ildə Gürcüstanın Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutundakı rolunun gücləndirilməsi üçün 372 milyon ABŞ dolları həcmində maliyyələşdirməni təsdiqləyib. Ümumi dəyəri 750 milyon dollardan çox olan layihənin Gürcüstanın dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı infrastrukturunun təkmilləşdirilməsinə yönəldilməsi Avropa ilə Asiya arasında yük axınlarının daha səmərəli təşkilinə xidmət edir.
Bu infrastrukturun Azərbaycan üçün əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, ölkənin Xəzər üzərindən qərbə çıxışında Gürcüstan əsas tranzit həlqələrindən biridir. Azərbaycan ərazisindən daxil olan yüklərin Gürcüstan üzərindən Qara dəniz limanlarına və daha sonra Avropa bazarlarına daşınması iki ölkənin nəqliyyat sistemlərini bir-birini tamamlayan infrastruktura çevirir. Nəticədə ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin gələcək artımı yalnız klassik mal ticarətindən deyil, logistika xidmətlərindən, tranzitdən, anbar təsərrüfatından və nəqliyyat infrastrukturundan əldə olunan əlavə dəyərdən də asılı olacaq.
Gürcüstanın ümumi xarici ticarət göstəriciləri də Azərbaycanla ticarətdəki dinamikanın hansı mühitdə formalaşdığını göstərir. 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında Gürcüstanın xarici ticarət dövriyyəsi 17,93 milyard dollar olub. İxrac 22,1 faiz artaraq 5,42 milyard dollara, idxal isə 3,4 faiz artaraq 12,50 milyard dollara çatıb. Beləliklə, Azərbaycanın Gürcüstanın xarici ticarətindəki 5,4 faizlik payı ölkənin ümumi ticarət fəallığının artdığı şəraitdə formalaşıb.
Digər tərəfdən, Azərbaycan-Gürcüstan ticarətinin genişlənməsi məhsul strukturunun şaxələndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Ticarət dövriyyəsinin davamlı artması yalnız enerji məhsullarından asılılığın genişləndirilməsi deyil, sənaye, kənd təsərrüfatı, qida məhsulları, tikinti materialları və digər qeyri-enerji məhsullarının qarşılıqlı bazarlarda mövqelərinin gücləndirilməsi üçün imkan yaradır. Bu istiqamətdə daha yüksək əlavə dəyərli məhsulların ticarətdə payının artması iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin dayanıqlılığını yüksəldə bilər.
Azərbaycan üçün Gürcüstan bazarının əhəmiyyəti həm də onun regional logistika imkanlarından irəli gəlir. Gürcüstanın Qara dənizə çıxışı Azərbaycanın Avropa ilə ticarət əlaqələrində əlavə nəqliyyat imkanları yaradır. Eyni zamanda Gürcüstan üçün Azərbaycan üzərindən Mərkəzi Asiya və Xəzər regionuna çıxışın mövcudluğu qarşılıqlı logistika əlaqələrinin iqtisadi dəyərini artırır. Bu qarşılıqlı coğrafi üstünlük ticarətin həcmi ilə yanaşı, xidmət ixracının və tranzit gəlirlərinin də genişlənməsi üçün baza yaradır.
Burada 2026-cı ilin ilk səkkiz ayındakı göstəricilərin başqa bir xüsusiyyəti də nəzərə alınmalıdır. Gürcüstanın Azərbaycandan idxalının 23 faiz artması iki ölkə arasındakı ticarətin ümumi artımından daha sürətli olub. Bu dinamikanın davamlı xarakter alması üçün ticarətin məhsul və xidmət strukturu, logistika xərcləri, sərhəd-keçid imkanları və regional nəqliyyat dəhlizlərinin səmərəliliyi mühüm rol oynayacaq. Xüsusilə Orta Dəhliz üzrə infrastrukturun təkmilləşdirilməsi bu amillərin bir qisminin yaxşılaşdırılması üçün yeni imkanlar yaradır.
Nəticə etibarilə, 959,6 milyon dollarlıq ikitərəfli ticarət dövriyyəsi Azərbaycan-Gürcüstan iqtisadi münasibətlərinin regional nəqliyyat və enerji əlaqələri ilə tamamlanan daha geniş iqtisadi əməkdaşlıq modelinə çevrildiyini göstərir. Ticarətin 13,3 faiz artması, Azərbaycandan Gürcüstana idxalın 23 faiz yüksəlməsi və Gürcüstanın ümumi xarici ticarətində Azərbaycanın 5,4 faiz pay saxlaması əlaqələrin iqtisadi çəkisinin artdığını göstərən əsas göstəricilərdir. Qarşıdakı mərhələdə bu münasibətlərin potensialı yalnız mal dövriyyəsinin artırılmasında deyil, tranzit, logistika, qeyri-neft-qaz məhsulları və daha yüksək əlavə dəyər yaradan xidmətlərin qarşılıqlı inkişafında özünü göstərə bilər.
Nuray,
AzNews.az