Naxçıvan Muxtar Respublikasında daşınmaz əmlakın uçotu və kadastr qeydiyyatı üzrə aktivlik artır. Bu ilin yanvar-iyul aylarında 873 daşınmaz əmlak obyektinə yeni ünvan verilməsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 31,4 faiz artım deməkdir. Yeni ünvanların 582-sinin torpaq sahələrinə, 102-nin mənzillərə, 79-un fərdi yaşayış evlərinə, 44-ün qeyri-yaşayış binalarına və 44-ün qeyri-yaşayış sahələrinə aid olması regionda əmlak fondunun hüquqi və texniki baxımdan sistemləşdirilməsi prosesinin davam etdiyini göstərir.
Ünvanlaşdırma göstəricisinin yüksəlməsi yalnız yeni obyektlərin yaranması ilə əlaqələndirilməməlidir. Daşınmaz əmlaka ünvan verilməsi onun dövlət uçotunda identifikasiyasını asanlaşdırır, mülkiyyət və digər hüquqların rəsmiləşdirilməsi üçün informasiya bazasını tamamlayır və əmlakla bağlı əməliyyatların daha şəffaf aparılmasına şərait yaradır. Xüsusilə torpaq sahələrinin bu statistikada 66 faizdən çox paya malik olması Naxçıvanda daşınmaz əmlak bazasının yalnız mənzil seqmentindən ibarət olmadığını, torpaq fondunun da prosesin əsas hissəsini təşkil etdiyini göstərir.
Torpaq sahələrinin üstünlük təşkil etməsi regionda həm fərdi yaşayış, həm də sahibkarlıq və digər iqtisadi fəaliyyət üçün ərazi bazasının formalaşması baxımından diqqət çəkir. Torpaq sahəsinin dəqiq kadastr məlumatları ilə müəyyənləşdirilməsi gələcəkdə həmin ərazidə tikinti, istifadə və mülkiyyət hüquqlarının rəsmiləşdirilməsi proseslərini asanlaşdırır. Bu baxımdan ünvanlaşdırma və kadastr məlumatlarının yenilənməsi daşınmaz əmlak bazarının institusional infrastrukturunun vacib elementlərindən biridir.
Digər diqqətçəkən göstərici texniki sənədlərin hazırlanmasıdır. Hesabat dövründə 6 004 daşınmaz əmlak obyektinə dair texniki sənəd hazırlanıb. Onlardan 2 173-ü texniki pasport, 3 867-si isə torpaq sahəsinin planı və ölçüsüdür. Bu rəqəmlər daşınmaz əmlakın yalnız ünvanlandırılması deyil, onun texniki parametrlərinin də sənədləşdirilməsinin geniş miqyasda aparıldığını göstərir. Belə sənədlər əmlakın hüquqi statusunun dəqiqləşdirilməsi, alqı-satqı və digər əqdlərin rəsmiləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Son illərdə Azərbaycanda daşınmaz əmlakın elektron uçotunun və kadastr məlumatlarının təkmilləşdirilməsi əmlak bazarının daha dəqiq statistik bazaya keçirilməsinə imkan yaradır. Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin məlumatına görə, 2025-ci ildə ölkə üzrə daşınmaz əmlak üzərində 364 136 hüququn dövlət qeydiyyatı aparılıb. Bunun 293 540-ı təkrar qeydiyyat, 70 596-sı isə ilkin qeydiyyat olub. Bu dinamika əmlak hüquqlarının dövlət reyestrində rəsmiləşdirilməsinin geniş miqyasda davam etdiyini göstərir.
Naxçıvandakı artım regional iqtisadi aktivliyin daşınmaz əmlak sistemində yaratdığı tələblərlə də əlaqələndirilə bilər. Yeni yaşayış və kommersiya obyektlərinin meydana gəlməsi, torpaq sahələrinin hüquqi və texniki baxımdan dəqiqləşdirilməsi, həmçinin əmlak üzərində hüquqların rəsmiləşdirilməsi kadastr xidmətlərinə olan ehtiyacı artırır. Ünvanlaşdırma prosesinin genişlənməsi gələcəkdə əmlak bazarının statistik təhlilini də daha dəqiq edə bilər, çünki obyektlərin yerləşmə xüsusiyyətləri vahid informasiya bazasında daha dolğun əks olunur.
Bu prosesin iqtisadi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, daşınmaz əmlak haqqında etibarlı məlumat bazası həm dövlət idarəçiliyi, həm də bazar iştirakçıları üçün qərarvermə imkanlarını genişləndirir. Torpaq və tikililərin dəqiq uçotu şəhərsalma, infrastruktur planlaşdırılması, kommunal xidmətlərin təşkili və investisiya layihələrinin hazırlanması üçün də əlavə informasiya yaradır. Xüsusilə regionlarda iqtisadi fəallığın artması fonunda kadastr məlumatlarının aktuallığı daha da yüksəlir.
Beləliklə, Naxçıvanda ilin ilk yeddi ayında yeni ünvan verilən daşınmaz əmlak obyektlərinin sayının 31,4 faiz artması əmlakın uçotu və sənədləşdirilməsi prosesində dinamikanın gücləndiyini göstərir. Torpaq sahələrinin böyük payı regionda əmlak bazasının struktur xüsusiyyətlərini, 6 mindən çox texniki sənədin hazırlanması isə bu bazanın hüquqi və texniki əsaslarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində görülən işlərin miqyasını əks etdirir. Qarşıdakı dövrdə bu məlumatların elektron kadastr və reyestr sistemlərində daha geniş inteqrasiyası Naxçıvanda daşınmaz əmlak bazarının şəffaflığı və idarəolunması baxımından əlavə imkanlar yarada bilər.
Nuray,
AzNews.az